english


faniMani


Spis treści
Wspólna przestrzeń - wspólne decyzje
Ład przestrzenny i zrównoważony rozwój ? podstawy planowania przestrzennego
W kierunku zrównoważonego rozwoju miast
Hierarchia w planowaniu przestrzennym
Gdzie i kiedy mogą być podejmowane prace budowlane lub inne działania inwestycyjne?
Jakie podmioty biorą udział w opracowaniu planu miejscowego?
Czym jest i jak powstaje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego?
Dlaczego udział mieszkańców w planowaniu przestrzennym jest tak ważny?
Czym jest partycypacja społeczna w planowaniu przestrzennym?
Jakie korzyści daje dialog?
Żeby decydować, trzeba wiedzieć jak
Materiały źródłowe wykorzystane w publikacji
Wszystkie strony

Czym jest i jak powstaje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego?

Plan miejscowy jest podstawowym narzędziem planistycznym w systemie prawnym zagospodarowania przestrzennego w Polsce. W wiążący sposób ustala przeznaczenie terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określa sposoby zagospodarowania i warunki zabudowy.

Plan miejscowy uznawany jest za bazę, na której budowany jest system aktów planowania przestrzennego. Jest więc aktem prawa miejscowego, powszechnie obowiązującym na terenie, który obejmuje. Jego ustalenia nie mogą naruszać ustaleń studium. Przyjmuje się, że postanowienia planu miejscowego są wiążące zarówno dla organów i instytucji publicznych, jak i obywateli. Dopuszcza się więc traktowanie poszczególnych ustaleń planu jako normy prawne, będące podstawą do wydawania decyzji administracyjnych w procesie budowlanym (pozwolenie na budowę). Jednak mimo iż plan miejscowy jest podstawowym instrumentem realizującym politykę przestrzenną, to jego uchwalenie ma charakter fakultatywny, czyli nie ma obowiązku sporządzenia i uchwalenia planów miejscowych dla terenów położonych w granicach gminy. Oczywiście ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wyznacza wyjątki od tej reguły, czyli sytuacje, w których sporządzenie i uchwalenie planu jest obligatoryjne.

Praktyka wygląda jednak tak, że gminy rezygnują z opracowania i uchwalenia planów, bo to procedura kosztowna i długotrwała. W takich sytuacjach mamy do czynienia z dużą dowolnością, gdyż podstawą działań planistycznych są decyzje administracyjne ? decyzje o warunkach zabudowy i decyzje o lokalizacji inwestycji celu publicznego, a nie polityka przestrzenna gminy wyrażona w studium, które nie ma charakteru i mocy prawa miejscowego. Dlatego w interesie mieszkańców jest doprowadzenie do opracowania i uchwalenia planów z uwzględnieniem przy ich opracowaniu postulatów społecznych.

Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w planie miejscowym określa się obowiązkowo:

  1. przeznaczenie terenów oraz linie rozgraniczające tereny o różnym przeznaczeniu lub różnych zasadach zagospodarowania,
  2. zasady ochrony i kształtowania ładu przestrzennego,
  3. zasady ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego,
  4. zasady ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej,
  5. wymagania wynikające z potrzeb kształtowania przestrzeni publicznych,
  6. zasady kształtowania zabudowy oraz wskaźniki zagospodarowania terenu, maksymalną i minimalną intensywność zabudowy jako wskaźnik powierzchni całkowitej zabudowy w odniesieniu do powierzchni działki budowlanej, minimalny udział procentowy powierzchni biologicznie czynnej w odniesieniu do powierzchni działki budowlanej, maksymalną wysokość zabudowy, minimalną liczbę miejsc do parkowania w tym miejsca przeznaczone na parkowanie pojazdów zaopatrzonych w kartę parkingową i sposób ich realizacji oraz linie zabudowy i gabaryty obiektów,
  7. granice i sposoby zagospodarowania terenów lub obiektów podlegających ochronie, ustalonych na podstawie odrębnych przepisów, w tym terenów górniczych, a także obszarów szczególnego zagrożenia powodzią oraz obszarów osuwania się mas ziemnych,
  8. szczegółowe zasady i warunki scalania i podziału nieruchomości objętych planem miejscowym,
  9. szczególne warunki zagospodarowania terenów oraz ograniczenia w ich użytkowaniu, w tym zakaz zabudowy,
  10. zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej;
  11. sposób i termin tymczasowego zagospodarowania, urządzania i użytkowania terenów,
  12. stawki procentowe, na podstawie których ustala się opłatę naliczaną w związku ze zmianą wartości nieruchomości przez plan miejscowy, w przypadku jej zbycia przez właściciela.

Kolejne kroki sporządzania i uchwalania studium gminnego i miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wyznacza sformalizowana procedura określona w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (art. 11 i 12 ? studium, art. 17, 18 i 19 ? plan miejscowy). Przewiduje ona następujące działania dla miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego:

1 - Podjęcie uchwały przez radę gminy o przystąpieniu do sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Uchwała może być podjęta przez z własnej inicjatywy rady gminy lub na wniosek wójta, burmistrza albo prezydenta miasta.

2 - Publiczne ogłoszenie przez wójta/burmistrza lub prezydenta miasta o przystąpieniu do sporządzania planu wraz z poinformowaniem o możliwości składania wniosków do projektu planu z podaniem formy, miejsca i terminu (nie krótszego niż 21 dni od dnia ogłoszenia) ich składania. Ogłoszenie powinno być zamieszczone w lokalnej prasie i na tablicy ogłoszeń w urzędzie oraz w inny przyjęty w danej gminie sposób. Najczęściej stosuje się zamieszczanie ogłoszeń w Biuletynie Informacji Publicznej na oficjalnym portalu gminy.

Ten etap jest uznawany za pierwszy, w którym społeczność lokalna uzyskuje możliwość oddziaływania na treść danego opracowania planistycznego, gdyż złożone wnioski traktowane są jako propozycje mieszkańców do ustaleń dotyczących ich aktów planistycznych.

3 - Jednocześnie wójt/burmistrz/prezydent zawiadamia na piśmie instytucje i organy właściwe do uzgadniania i opiniowania planu o podjęciu uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu. Do państwowego powiatowego inspektora sanitarnego i regionalnego dyrektora ochrony środowiska występuje o uzgodnienie zakresu prognozy oddziaływania na środowisko (na podstawie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko).

W okresie zbierania wniosków wójt/burmistrz/prezydent miasta może (lecz nie musi) zorganizować spotkanie z mieszkańcami. Na spotkaniu takim są przedstawiane granice opracowania, materiały nadrzędne w stosunku do planu, takie jak studium gminy/miasta, istniejące formy ochrony przyrody i środowiska kulturowego itp. Może też zapoznać mieszkańców z ramowym harmonogramem i kolejnością prac projektowych, zaprezentować pracowników urzędu odpowiedzialnych za prowadzenie prac planistycznych oraz przedstawicieli zespołu projektowego. Mieszkańcy mogą przedstawić swoje postulaty lub wyjaśnić wątpliwości związane ze sposobem formułowania wniosków.

4 - Wójt/burmistrz/prezydent miasta sporządza projekt planu miejscowego, rozpatrując wnioski złożone do planu i wydaje zarządzenie w sprawie sposobu ich rozpatrzenia.

Obowiązek rozpatrzenia wszystkich złożonych do planu miejscowego wniosków spoczywa na wójcie/burmistrzu lub prezydencie miasta. Ustawa nie reguluje formy prawnej tej czynności, jednak na podstawie zasad ogólnych przyjmuje się, że rozpatrzenie wniosku następuje w formie zarządzenia. Organ wykonawczy gminy może dokonać tego w formie zbiorczej, czyli zarządzenia w sprawie uwzględnienia lub odrzucenia wniosków złożonych do planu miejscowego, które przedstawia w formie zestawienia tabelarycznego. Wnioski złożone po terminie nie podlegają rozpatrzeniu, niemniej jednak organ wykonawczy gminy może poddać je analizie, a nawet uwzględnić przy kolejnych czynnościach prowadzących do uchwalenia projektu planu miejscowego.

Rozpatrzenie wniosków do planu miejscowego następuje w terminie nie dłuższym niż 21 dni od dnia upływu terminu ich składania.

Dotychczasowe doświadczenia wskazują, że wnioski do planu dotyczą przede wszystkim postulatów i życzeń właścicieli nieruchomości oraz różnych grup interesu. Niestety rzadką praktyką jest organizowanie szerszych konsultacji społecznych, które na tym etapie umożliwiają uzyskanie wiedzy na temat potrzeb i oczekiwań społecznych.

We wczesnych fazach prac projektowych wójt/burmistrz/prezydent musi wykonać opracowanie ekofizjograficzne obejmujące obszar planu. Zwykle wykonuje je zespół kierowany przez projektanta planu lub zamawiane jest u specjalistów zajmujących się problematyką stanu i ochrony środowiska przyrodniczego. Zazwyczaj urząd gminy zamawia również u projektanta planu kompleksową inwentaryzację urbanistyczną wraz z raportem o stanie istniejącym oraz kilka wariantowych koncepcji planu miejscowego. Koncepcje takie mogą być poddane wewnętrznemu opiniowaniu przez biura urzędu już we wstępnej fazie prac nad planem. Przedstawia się je również radnym oraz miejskiej/gminnej komisji urbanistyczno-architektonicznej. W Warszawie właśnie Miejska Komisja Urbanistyczno - Architektonioczna (MKUA) wskazuje wariant koncepcji projektu, na podstawie którego ma być opracowany projekt planu miejscowego.

5 - Projekt planu opracowany w formie uchwały i rysunek planu, wraz z prognozą oddziaływania na środowisko, wójt/burmistrz/prezydent kieruje do uzgodnień i opinii.

Nie podlega opiniowaniu i uzgadnianiu wykonana równolegle prognoza skutków finansowych uchwalenia planu miejscowego, pozostając materiałem wewnętrznym urzędu miasta/gminy. Równolegle opiniują i uzgadniają projekt planu i prognozę środowiskową państwowy powiatowy inspektor sanitarny i regionalny dyrektor ochrony środowiska, w ramach strategicznej oceny oddziaływania na środowisko.

Nieprzedstawienie przez instytucje opiniujące i uzgadniające (o których była mowa wcześniej), w terminie określonym przez wójta/ burmistrza/prezydenta, stanowiska lub warunków na jakich uzgodnienie może nastąpić, uważa się za równoznaczne odpowiednio z uzgodnieniem lub zaopiniowaniem projektu. Projektant w porozumieniu z wójtem/burmistrzem/prezydentem wprowadza zmiany wynikające z uzyskanych opinii i dokonanych uzgodnień. Konieczne jest uzyskanie wymaganego ?pozytywnego" uzgodnienia. Uzgodnienie następuje w drodze postanowienia.

Negatywna opinia nie blokuje uchwalenia planu jednak powinno się ją uwzględnić lub podać uzasadnienie jej nie uwzględnienia. Jeżeli jest to konieczne to po uzyskaniu niezbędnych uzgodnień i opinii wójt/burmistrz/prezydent występuje o zgodę na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne.

Projekt planu ?pozytywnie" uzgodniony i w miarę możliwości ?pozytywnie" zaopiniowany oraz mający zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne może być wyłożony do publicznego wglądu.

wprzestrzen wdecyzje19

 6 - Wójt/burmistrz/prezydent wykłada projekt miejscowego planu wraz z prognozą oddziaływania na środowisko do publicznego wglądu na okres co najmniej 21 dni i organizuje w tym czasie dyskusję publiczną nad przyjętymi w projekcie planu rozwiązaniami.

wprzestrzen wdecyzje20

Ten etap jest kluczowy dla partycypacji społecznej w procedurach sporządzania i uchwalania gminnych aktów planistycznych.

Etap ten następuje po sporządzeniu projektu planu miejscowego, w którym uwzględnione zostały przyjęte rozwiązania wynikające z pozytywnie rozpatrzonych wniosków oraz wprowadzone zmiany wynikające z uzyskanych opinii i dokonanych uzgodnień. Ogłoszenie o wyłożeniu projektu planu miejscowego ? zgodnie ze wzorem określonym przez przepisy, wójt/burmistrz lub prezydent miasta podaje do wiadomości społeczności lokalnej co najmniej na 7 dni przed ustaloną datą początku wyłożenia. Ogłoszenie zamieszczane jest w miejscowej prasie, przez obwieszczenie oraz w zwyczajowo przyjęty sposób ? m.in. w Biuletynie Informacji Publicznej w portalu internetowym gminy. W ogłoszeniu podaje się także miejsce wyłożenia projektu planu oraz termin i miejsce dyskusji publicznej, na jego temat. Projekt planu miejscowego wykładany jest na okres co najmniej 21 dni, przy czym w tym czasie dostępna jest także sporządzona do niego prognoza oddziaływania na środowisko.

Wyłożenie projektu planu odbywa się zwykle w urzędzie miasta/gminy. Rysunek projektu planu wywieszany jest w urzędzie gminy w dostępnym dla wszystkich zainteresowanych miejscu. Do wglądu wyłożony jest także tekst projektu planu oraz tekst i rysunek prognozy oddziaływania na środowisko. Dobrą praktyką jest organizowanie spotkań wszystkich zainteresowanych z projektantami planu, które mają formę dyżurów i odbywają się w miejscu wyłożenia planu. Niezależnie od wyłożenia ?papierowej" wersji planu i prognozy, ich elektroniczne wersje publikowane są na stronie internetowej miasta/gminy.

Dyskusja publiczna jest obligatoryjnym elementem procedury. Jednak ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie precyzuje zasad jej przeprowadzania. Organizuje ją organ sporządzający plan w czasie wyłożenia projektu planu miejscowego do publicznego wglądu. W czasie dyskusji prezentowane są rozwiązania przyjęte w projekcie planu i każdy z uczestników może wyrazić swoją opinię na ich temat, zadać pytania projektantom i uzyskać potrzebne informacje. Przepisy nie narzucają tu żadnych rozwiązań, dając władzom gminy możliwość przeprowadzenia na tym poziomie konsultacji społecznych różnymi metodami.

Udział w dyskusji publicznej może wziąć KAŻDY, czyli wypowiadać się w niej mogą zarówno mieszkańcy gminy, jak i osoby mieszkające w innych gminach, przedstawiciele środowisk, osoby prawne i jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej przez swych przedstawicieli jak również organy administracji publicznej. Dyskusja musi być przeprowadzona w sposób zapewniający uczestnictwo wszystkim zainteresowanym podmiotom, bez względu na posiadany interes prawny, a jej przebieg należy właściwie udokumentować w formie protokołu i listy uczestników. Protokół z dyskusji składa się na dokumentację planistyczną i jest podawany do publicznego wglądu.

7 - Składanie i rozpatrywanie uwag do projektu wyłożonego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

W ogłoszeniu o wyłożeniu projektu planu wyznacza się także termin, w którym osoby fizyczne i prawne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej mogą wnosić uwagi do projektu planu. Termin na składanie uwag nie może być krótszy niż 21 dni od dnia zakończenia wyłożenia.

Uwagi do projektu planu miejscowego może wnieść KAŻDY, kto kwestionuje lub popiera ustalenia przyjęte w projekcie planu wyłożonym do publicznego wglądu. Przez wniesienie uwagi można wyrazić swoją dezaprobatę, krytykę lub poparcie dla rozwiązań zaproponowanych w planie. Uwaga, która zawiera propozycję alternatywnych zapisów do tych z projektu planu powinna dokładnie określać jakiego terenu lub zagadnienia dotyczy. Składana uwaga nie wymaga uzasadnienia, jeśli nie wynika ono ze stanu prawnego. Jednak powinna koncentrować się na aspektach merytorycznych - być zwięzła i rzeczowa.

Uwagi do projektu planu należy wnieść na piśmie w terminie wyznaczonym w ogłoszeniu, uwaga złożona lub wysłana pocztą po terminie składania nie jest rozpatrywana.

wprzestrzen wdecyzje21

Wójt/burmistrz lub prezydent miasta rozpatruje uwagi w terminie nie dłuższym niż 21 dni od dnia upływu terminu ich składania. Projektant w uzgodnieniu z wójtem/burmistrzem/prezydentem wprowadza zmiany do projektu planu miejscowego wynikające z uwzględnienia w nim rozpatrzonych uwag, a następnie w niezbędnym zakresie ponawia uzgodnienia.

Jeżeli na skutek zmian w projekcie planu mogło nastąpić naruszenie interesu właściciela gruntu, mieszkańca lub innego podmiotu, to zmieniony projekt planu wykłada się ponownie do publicznego wglądu wraz ze skorygowaną prognozą oddziaływania na środowisko. Projekt planu może być kilkakrotnie zmieniany w wyniku złożonych uwag i kilkakrotnie wykładany. Każde wyłożenie musi być przeprowadzone z zachowaniem wszystkich wyżej wymienionych wymogów proceduralnych. Jeśli jest to niezbędne trzeba poprawiony projekt planu wysłać ponownie do uzgodnienia i zaopiniowania uprawnionym do tego organom i instytucjom.

Uwaga nie jest środkiem prawnym służącym ochronie interesu prawnego jednostki, stąd rozstrzygnięcie w sprawie wniesionej uwagi nie rodzi po stronie wnoszącego uprawnienia do jego zaskarżenia. Nieuwzględnienie uwagi bądź jej uwzględnienie w niepełnym zakresie nie podlega zatem zaskarżeniu do sądu administracyjnego.

Lista nieuwzględnionych przez wójta/burmistrza lub prezydenta miasta uwag wniesionych do projektu planu miejscowego, przedstawiana jest wraz z projektem planu miejscowego radzie gminy. Najpierw projekt planu prezentowany jest merytorycznej komisji rady gminy ? zazwyczaj jest to komisja ładu przestrzennego. Rada gminy, uchwalając studium lub plan miejscowy, rozstrzyga jednocześnie o sposobie rozpatrzenia uwag, a rozstrzygnięcie to stanowi załącznik do uchwały o uchwaleniu studium bądź planu miejscowego.

8 Uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Po przeprowadzeniu wyłożenia do publicznego wglądu i po rozpatrzeniu złożonych uwag wójt/burmistrz lub prezydent przedstawia radzie gminy projekt planu miejscowego wraz z listą nieuwzględnionych uwag.

wprzestrzen wdecyzje22

Rada gminy może stwierdzić konieczność dokonania zmian w przedstawionym do uchwalenia projekcie planu miejscowego, szczególnie jeżeli stwierdzi, że należy uwzględnić jedną lub kilka uwag, których nie uwzględnił wójt/burmistrz lub prezydent. W takim przypadku czynności, przewidziane procedurą, ponawia się w zakresie niezbędnym do dokonania tych zmian. Przedmiotem ponowionych czynności może być jedynie część projektu planu objęta zmianą, jednak zmiany te mogą wymagać ponawiania uzgodnień lub ponownego wyłożenia projektu planu oraz przeprowadzenia dyskusji publicznej. Takie ?wycofanie planu z sesji uchwalającej" może spowodować przedłużenie biegu procedury planistycznej o kilka miesięcy lub kilka lat.

Plan miejscowy uchwala rada gminy/miasta po stwierdzeniu, że nie narusza on ustaleń studium, rozstrzygając jednocześnie o sposobie rozpatrzenia uwag do projektu planu oraz sposobie realizacji, zapisanych w planie, inwestycji z zakresu infrastruktury technicznej, które należą do zadań własnych gminy oraz o zasadach ich finansowania (załączniki nr 2 i 3 do uchwały).

Następnie wójt/burmistrz lub prezydent przedstawia wojewodzie uchwałę, wraz z załącznikami oraz dokumentacją prac planistycznych w celu oceny ich zgodności z przepisami prawa. Uchwalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego wchodzi w życie w terminie określonym w uchwale, liczonym od daty publikacji uchwały w dzienniku urzędowym województwa, zwykle nie wcześniej niż 14 dni od tej daty. Uchwała wraz z załącznikami publikowana jest także na stronie internetowej gminy/miasta.

Odtąd ustalenia planu są prawem miejscowym, obowiązującym wszystkich na wskazanym obszarze.

Wójt/burmistrz lub prezydent miasta sporządza także uzasadnienie i podsumowanie w ramach strategicznej oceny oddziaływania na środowisko, wynikające z ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, przekazuje je do państwowego powiatowego inspektora sanitarnego i regionalnego dyrektora ochrony środowiska oraz publikuje je na stronie internetowej gminy/miasta.

Biorąc udział w procedurze planistycznej należy zdawać sobie sprawę, że główna rola partycypacji społecznej polega na wyrównywaniu szans i reprezentowaniu różnych interesów oraz systemów wartości w procesie planowania, a tym samym na wywieraniu wpływu na ostateczny kształt planu. Wynika to z faktu, że jednym z celów udziału mieszkańców w planowaniu przestrzennym jest potrzeba zagwarantowania wpływu na podział dóbr, jakie oferuje przestrzeń, wszystkim uczestnikom tego procesu.



Poprawiony: 20 marca 2014
 
© Zabi