english


faniMani


Wybrane pojęcia i terminy
Spis treści
Wybrane pojęcia i terminy
Mniejszości etniczne w Polsce
Migracja cudzoziemców do Polski
Zasady pobytu i prawa cudzoziemców w Polsce
Status cudzoziemca w Polsce
Instytucje i organizacje
Integracja cudzoziemców w Polsce
Cudzoziemcy w Warszawie
Wszystkie strony

Mniejszości narodowe w Polsce

Definicję mniejszości narodowej określa ustawa z dnia 6 stycznia 2005r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym (Dz.U. z 2005, Nr 17, poz. 141; Dz.U. z 2005, Nr 62, poz. 550).

Zobacz treść ustawy na stronie MSWiA

Ustawa reguluje sprawy związane z zachowaniem i rozwojem tożsamości kulturowej mniejszości narodowych i etnicznych oraz zachowaniem i rozwojem języka regionalnego, a także sposób realizacji zasady równego traktowania osób bez względu na pochodzenie etniczne oraz określa zadania i kompetencje organów administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego w zakresie tych spraw.

Według niektórych szacunków przedstawiciele mniejszości narodowych stanowią ok. 4% społeczeństwa polskiego. Zgodnie z ustawą do mniejszości narodowych należą: Niemcy, Ukraińcy, Rosjanie, Białorusini, Litwini, Słowacy, Czesi, Żydzi i Ormianie.

W funkcjonującej w Polsce tradycji, pojęcie mniejszości narodowej jest nadawane tym grupom, które mają swoją większość poza granicami kraju, inaczej mówiąc, mniejszość to taka grupa etniczna, która ma wsparcie w większości poza granicami kraju. Nadto w tradycji tej nasze społeczeństwo nie było skłonne do uznawania za mniejszości narodowe tych grup, które miały wprawdzie odrębność kulturową, lecz nie miały przynależności państwowej.


Mniejszości etniczne w Polsce

Według ustawy ustawa z dnia 6 stycznia 2005r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym (Dz.U. z 2005, Nr 17, poz. 141; Dz.U. z 2005, Nr 62, poz. 550) do mniejszości etnicznych w Polsce zaliczani są: Karaimi, Łemkowie, Tatarzy i Romowie.

Ponadto za język regionalny uznaje się język kaszubski. Dzięki temu z praw zapisanych w ustawie korzystają także Kaszubi, którzy nie są uznawani za mniejszość etniczną, lecz za grupę regionalną.

Źródłem oficjalnych (urzędowych) danych o liczebności poszczególnych mniejszości jest Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań z 2002 roku. Dane ze spisu opierają się na zadeklarowanej przez ankietowanych przynależności do grupy narodowej lub etnicznej.

Mniejszości narodowe i etniczne w Polsce wg danych Spisu Powszechnego z 2002 r.

Nazwa mniejszości Liczba ogółem Udział obywateli ogółem w % Posiadający obywatelstwo polskie Udział członków mniejszości posiadających obywatelstwo polskie w %
Ludność ogółem 38.230.080 100 37.529.751 ----
Mniejszości ogółem 268.845 0,7 253.273 100
1. niemiecka 152.897 0,40 147.094 58,08
2. białoruska 48.737 0,13 47.640 18,81
3. ukraińska 30.957 0,08 27.172 10,73
4. romska 12.855 0,03 12.731 5,03
5. rosyjska 6.103 0,02 3.244 1,28
6. łemkowska 5.863 0,02 5.850 2,31
7. litewska 5.846 0,02 5.639 2,23
8. słowacka 2.001 0,01 1.710 0,68
9. żydowska 1.133 0,0 1.055 0,42
10. ormiańska 1.082 0,0 262 0,10
11. czeska 831 0,0 386 0,15
13. tatarska 495 0,0 447 0,18
14. karaimska 45 0,0 43 0,02

Migracja cudzoziemców do Polski

Migracje do Polski są zjawiskiem nowym i złożonym. Polska stała się krajem przeznaczenia i tranzytu obcokrajowców od ok. 20 lat.

Określenie skali migracji osiedleńczej w Polsce - w tym w aglomeracji warszawskiej - jest utrudnione ze względu na nieuregulowany status pobytu dużej części cudzoziemców.

Wielkość populacji imigrantów przebywających w Polsce szacowana jest na podstawie spisu powszechnego z 2002 roku oraz ilości wydanych zezwoleń na pobyt czasowy i na osiedlenie się.

Według danych ze spisu na terenie Polski przebywało tylko 34100 obcokrajowców na podstawie zezwoleń na okres 2 miesięcy lub dłuższy, z czego 20000 zadeklarowało pobyt przez okres ok. roku.

Statystyka wydanych cudzoziemcom zezwoleń na pobyt w Polsce wskazuje, że w 2004 roku wydano łącznie 29800 zezwoleń, z czego ponad 4000 obcokrajowców otrzymało zezwolenie na osiedlenie się.

Według danych Departamentu Pomocy i Integracji Społecznej w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej w ostatnim okresie imigracja cudzoziemców do Polski jest zjawiskiem ograniczonym, chociaż obecność cudzoziemców staje się coraz bardziej widoczna. W latach 2003-2006 liczba cudzoziemców legalnie przebywających na terytorium RP oraz liczba cudzoziemców, którzy otrzymali zezwolenie na przebywanie na jej terytorium była na stałym poziomie, aczkolwiek można obserwować niewielkie tendencje wzrostowe. Według danych zbieranych w systemie POBYT, w 2006r. liczba cudzoziemców, obywateli państw trzecich, na terytorium Polski wynosił 29 884 osób, a według danych Głównego Urzędu Statystycznego strumień migracyjny do Polski wyniósł 96429 osób.

Powyższe dane pokazują, że Polska jest krajem homogenicznym etnicznie, w którym udział populacji cudzoziemców w strukturze ludnościowej, liczącej ok. 38 milionów osób, jest bardzo niewielki. Wskazują również na utrzymującą się od kilku lat tendencję, zgodnie z którą najliczniejszą grupę cudzoziemców w Polsce stanowią obywatele Ukrainy, Rosji i Białorusi. Migracja ta wzrasta w związku z wprowadzanymi przez rząd polski ułatwieniami w podejmowaniu zatrudnienia na terytorium RP w stosunku do obywateli tych państw. W praktyce pobyt w celach zarobkowych większości z nich jest krótkoterminowy, często nieuregulowany, więc trudno oszacować jaka jest skala tej migracji. Migranci z tych państw zwykle zamieszkują duże aglomeracje i tereny graniczące z ich państwami pochodzenia. Przedstawiciele tej grupy etnicznej podejmują zatrudnienie głownie w rolnictwie i w sektorze pomocy domowych. Nie tworzą zamkniętych społeczności, wręcz przeciwnie, bardzo często zawierają małżeństwa z obywatelami polskimi. Nie mają większych trudności z opanowaniem języka polskiego, są także bliscy kulturowo obywatelom polskim i należy ich traktować jako potencjalnie najlepszą grupę cudzoziemców, która ma szansę na skuteczną integrację ze społeczeństwem polskim.

Bardzo podobne cechy charakterystyczne ma imigracja z Armenii. Populację Ormian szacuje się na ok. 20000 osób, z tym że duża część z nich ma nieuregulowany status. Trudnią się handlem i działalnością gospodarczą. żyją w grupach wielorodzinnych w małych miastach. Stanowią grupę otwartą, dążącą do integracji z polskim społeczeństwem. W Krakowie od 1990 r. funkcjonuje Ormiańskie Towarzystwo Kulturalne. Jest to organizacja społeczno-kulturalna, której celem jest integracja społeczności polskich Ormian oraz dokumentacja ich historii i kultury.

Kolejną znaczącą grupą obywateli państw trzecich są obywatele państw Azji Południowej i Wschodniej. Najliczniejsi i bardzo widoczni są obywatele Wietnamu, których populację w Polsce ocenia się na 20000-30000 osób. Również często mają nieuregulowany status. W przypadku tej populacji mamy do czynienia z innym zjawiskiem. Migranci ci osiedlają się w dużych ośrodkach miejskich i raczej izolują się od społeczności polskiej. Aktywność gospodarczą prowadzą głównie w gastronomii i handlu. Utworzyli kilka organizacji, reprezentujących ich interesy, m.in. Towarzystwo Społeczno- Kulturalne Wietnamczyków, Stowarzyszenie Wietnamczyków w Polsce. Wydają kilkanaście gazet w języku ojczystym.

Grupą wartą zainteresowania z punktu widzenia celów Funduszu są członkowie rodzin repatriantów nie będący osobami pochodzenia polskiego. W rozumieniu prawa polskiego repatriantami określa się osoby pochodzenia polskiego, które pozostały na Wschodzie, a zwłaszcza w azjatyckiej części byłego ZSRR, i na skutek deportacji, zesłań i innych prześladowań narodowościowych lub politycznych nie mogły nigdy osiedlić się w Polsce. Repatrianci otrzymują po wjeździe na terytorium RP obywatelstwo polskie, a członkom ich rodzin nie będącym osobami pochodzenia polskiego udziela się zezwolenia na osiedlenie na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Według Raportu Rządowej Rady Ludnościowej ?Sytuacja Demograficzna Polski 2005-2006? repatrianci nie stanowią licznej grupy, łącznie w ramach repatriacji od roku 1997 osiedliły się w Polsce 5924 osoby.

Ze zjawiskiem imigracji do Polski nie wiązały się jak dotąd istotne problemy natury społecznej bądź ekonomicznej. Jak wykazały badania przeprowadzone przez Centrum Badań Opinii Społecznej w 2005 roku, społeczeństwo polskie nie przejawia uprzedzeń do nowoprzybyłych migrantów. Według wyników tych badań 62 % Polaków popiera zasadę otwartych granic dla migrantów, uważając, że każdy człowiek, który tego chce, powinien mieć możliwość osiedlenia się w naszym kraju.

Analiza imigracji do Polski pokazuje, że państwo nie jest jeszcze na szeroką skalę krajem docelowym dla cudzoziemców. Taka sytuacja wynika ze stosunkowo niskiego poziomu życia w porównaniu do tzw. starych państw członkowskich Unii Europejskiej. Wiele czynników, takich jak znaczący spadek stopy bezrobocia, wzrost płac i deficyt siły roboczej w niektórych sektorach może przyczynić się do znaczącego wzrostu imigracji do Polski w najbliższych latach. Na uwagę zasługuje również fakt, że w dniu 21 grudnia 2007r. Polska przystąpiła do strefy Schengen. Ocenia się, że może to mieć duży wpływ na przepływy migracyjne z i do Polski.

W 2006 roku cudzoziemcy otrzymali ponad 12000 indywidualnych i kontraktowych zezwoleń na pracę. W tej liczbie nie ma cudzoziemców z krajów Unii Europejskiej, którzy takich zezwoleń nie potrzebują.

Legalne zatrudnienie cudzoziemców stanowi tylko niewielki wycinek imigracji zarobkowej. Skalę nielegalnego zatrudnienia szacuje się nawet na kilkaset tysięcy. Mimo to zatrudnienie imigrantów jest zjawiskiem marginalnym.

Największa liczba obcokrajowców znajduje nielegalne zatrudnienie w: budownictwie, rolnictwie, handlu, gastronomii, usługach (m.in. jako opieka do dzieci i ludzi starszych oraz do prowadzenia domu i sprzątania). Na rynku pracy nielegalnej znajdują zatrudnienie przede wszystkim pracownicy z byłego ZSRR i z Wietnamu.


Zasady pobytu i prawa cudzoziemców w Polsce

O potrzebie integracji cudzoziemca można mówić wtedy, gdy ma on zamiar pozostania na terytorium RP przez dłuższy okres czasu. Podstawowym aktem prawnym regulującym zasady i warunki na pobytu cudzoziemców na terytorium RP jest ustawa z dnia 13 czerwca 2003r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2006 r. Nr 234, poz. 1694, zmieniona Dz. U. z 2007 r. Nr 120 poz. 818).

Sytuacja cudzoziemców przebywających w Polsce zależy od ich statusu prawnego. Można ich podzielić na następujące kategorie:

  1. Osoby z zezwoleniem na pobyt czasowy (na zamieszkanie na czas oznaczony)
  2. Osoby z zezwoleniem na osiedlenie
  3. Osoby z zezwoleniem na pracę
  4. Osoby mające status uchodźcy i podlegające ochronie uzupełniającej
  5. Osoby ze zgodą na pobyt tolerowany
  6. Repatrianci

Status cudzoziemca w Polsce

1. Zamieszkanie na czas oznaczony

O zezwolenie może starać się cudzoziemiec, którego pobyt na terytorium RP przez okres dłuższy niż 3 miesiące uzasadniają następujące okoliczności:

  • pozwolenie na zatrudnienie lub wykonywanie innej pracy zarobkowej,
  • prowadzenie działalności gospodarczej,
  • podjęcie nauki,
  • zawarcie związku małżeńskiego z obywatelem polskim albo cudzoziemcem posiadającym zezwolenie na osiedlenie się.

Zezwolenia udziela się każdorazowo na okres niezbędny do realizacji celu pobytu, nie dłuższy jednak niż 2 lata.

2. Zezwolenie na osiedlenie się w Polsce

Zezwolenie na osiedlenie się może być udzielone cudzoziemcowi, który wykaże istnienie trwałych więzi rodzinnych lub ekonomicznych z Polską, ma zapewnione w Polsce mieszkanie, jest małżonkiem obywatela polskiego i bezpośrednio przed złożeniem wniosku przebywał nieprzerwanie na terytorium RP co najmniej przez 2 lata, na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony.

Cudzoziemiec, który zawarł związek małżeński z obywatelem polskim, po trzech latach ważnego związku małżeńskiego, mając zezwolenie na osiedlenie się w RP, zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich lub zezwolenie na pobyt stały, może złożyć oświadczenie o woli nabycia obywatelstwa polskiego.

Cudzoziemcowi, który uzyskał zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego WE lub zezwolenie na osiedlenie się na terytorium RP, wydawana jest karta pobytu. W okresie swojej ważności, karta pobytu jest dokumentem, który stwierdza tożsamość cudzoziemca w Polsce oraz uprawnia go, wraz z dokumentem podróży, do wielokrotnego przekraczania granicy bez konieczności uzyskiwania wiz.

3. Zatrudnienie cudzoziemca w Polsce

Od dnia 17 stycznia 2007 r. obywatele państw członkowskich Unii Europejskiej oraz Europejskiego Obszaru Gospodarczego posiadają swobodny dostęp do polskiego rynku pracy. Cudzoziemcy spoza UE i EOG muszą jednak poddać się stosownej procedurze, by legalnie podjąć pracę na terytorium RP. Zgodnie z przepisami, obcokrajowiec może wykonywać pracę w Polsce, jeżeli posiada zezwolenie na pracę. Formalności związane z zatrudnieniem cudzoziemca załatwia jego przyszły pracodawca.

4. Status uchodźcy

Wniosek o status uchodźcy cudzoziemiec składa osobiście do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, za pośrednictwem komendanta placówki Straży Granicznej, podczas kontroli granicznej przy wjeździe na terytorium Polski - jeżeli cudzoziemiec nie posiada prawa wjazdu na terytorium Polski, lub komendanta oddziału Straży Granicznej, obejmującego swoim terytorialnym zasięgiem działania m.st. Warszawę.

Wniosek obejmuje małoletnie dzieci cudzoziemca, jego małżonka, jeśli wyrazi on pisemnie swoją zgodę. Małżonek może też wystąpić z własnym wnioskiem i wtedy postępowanie dotyczące go prowadzone jest oddzielnie.

We wniosku cudzoziemiec powinien podać kraj pochodzenia oraz powody uzasadnionej obawy przed prześladowaniem z powodu rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub poglądów politycznych. Cudzoziemiec powinien ogólnie przedstawić swoją sytuację, wskazując wszystkie okoliczności, z których wywodzi on swoją obawę przed prześladowaniami. W dalszej części postępowania cudzoziemiec może uzupełnić te informacje podczas wywiadu statusowego.

Jeżeli cudzoziemiec występuje o status uchodźcy mając w Polsce zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony lub na osiedlenie się, dokument jest składany w chwili upływu ważności zezwolenia. Cudzoziemcowi wydaje się tymczasowe zaświadczenie tożsamości cudzoziemca (TZTC), które uprawnia do pobytu w Polsce. Po wydaniu decyzji ostatecznej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy, cudzoziemiec ma obowiązek zwrócić TZTC.

Podstawą nadania statusu uchodźcy jest art. 1A Konwencji Genewskiej z 1951r. Obecnie kluczowe pojęcia, którymi operuje Konwencja, znalazły wyjaśnienie w ustawie o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Polski (np. ?prześladowanie?, ?religia?, narodowość?, ?przynależność do określonej grupy społecznej?). Do podstawowych zmian w tej ustawie jest wprowadzenie formy ochrony - tzw. ochrony uzupełniającej, udzielanej, gdy powrót cudzoziemca do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez: 1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji; 2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie; 3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego. Do tej pory większość z tych przesłanek zawierała w sobie instytucja zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP, która to instytucja została zachowana, ale istotnie zmieniono przesłanki jej udzielania. W nowym stanie prawnym zgoda na pobyt tolerowany jest związana z możliwością naruszenia prawa do życia rodzinnego lub praw dziecka w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi, a także z niewykonalnością decyzji o wydaleniu. Jednym z zamierzeń ustawodawcy jest też przerwanie patologii polegającej na wielokrotnym inicjowaniu postępowania o nadanie statusu uchodźcy w celu przedłużenia okresu korzystania ze świadczeń socjalnych - poprzez wprowadzenie dodatkowych obostrzeń. Cudzoziemcy podlegający ochronie uzupełniającej uzyskają prawo do pomocy integracyjnej na takich samych zasadach jak uchodźcy.

5. Pobyt tolerowany

Od kilku lat systematycznie rośnie liczba osób, które otrzymują w Polsce zgodę na pobyt tolerowany. Większość z nich ubiegała się o nadanie statusu uchodźcy. Ponieważ nie spełniały warunków niezbędnych do uzyskania statusu uchodźcy, ale ze względu na fakt, iż nie można ich z różnych przyczyn wydalić do kraju pochodzenia, pozwolono im pozostać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Cudzoziemcy, którzy uzyskali zgodę na pobyt tolerowany nie są, w przeciwieństwie do uznanych uchodźców, objęci programami integracyjnymi, nie otrzymują również od państwa polskiego zasiłku, który przez rok przysługuje uchodźcom. Lecz mają wiele innych praw. Każdy cudzoziemiec posiadający zgodę na pobyt tolerowany w Polsce ma prawo do pracy bez konieczności uzyskiwania specjalnego zezwolenia. Z chwilą otrzymania decyzji może udać się do Urzędu Pracy i zarejestrować jako osoba bezrobotna. Może być kierowany przez Urząd Pracy na szkolenia, kursy zawodowe i językowe; może korzystać z porad prawnych i bezpłatnych konsultacji (na przykład z prawnikiem), oferowanych przez Urzędy Pracy i Kluby Pracy. Może także korzystać z pomocy organizacji pozarządowych oraz międzyrządowych. Taką organizacją jest na przykład International Organization for Migration (Międzynarodowa Organizacja ds. Migracji - IOM), która ma swoje biuro w Warszawie, przy ul. Mariensztat 8. Działa tam Punkt Konsultacyjny, w którym cudzoziemcy z pobytem tolerowanym mogą uzyskać poradę dotyczącą szukania pracy.

Więcej na stronie: http://www.migrant.info.pl/pl/pobyt/obowiazki_cudzoziemcow_przebywaj/

6. Repatriacje

Repatriacja oznacza powrót do Ojczyzny osób pochodzenia polskiego. Jest jednym ze sposobów nabycia obywatelstwa polskiego przez osoby pragnące przesiedlić się na stałe do Rzeczypospolitej Polskiej. Repatriantem jest osoba pochodzenia polskiego, która mieszkała na terytorium obecnej Armenii, Azerbejdżanu, Gruzji, Kazachstanu, Kirgizji, Tadżykistanu, Turkmenistanu, Uzbekistanu albo azjatyckiej części Federacji Rosyjskiej, która przybyła do Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy repatriacyjnej z zamiarem osiedlenia się na stałe. Decyzję w sprawie uznania osoby ubiegającej się o wydanie wizy za osobę polskiego pochodzenia wydaje konsul. Konsul jest również tym organem, który wydaje wizę repatriacyjną. Za osobę polskiego pochodzenia konsul uznaje osobę deklarującą narodowość polską i spełniającą łącznie dwa warunki: co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej (warunek ten uważa się za spełniony, jeśli ww. przodkowie potwierdzili swoją przynależność do Narodu Polskiego), wykaże ona swój związek z polskością, w szczególności przez pielęgnowanie polskiej mowy, polskich tradycji i zwyczajów. Za osobę polskiego pochodzenia uznaje się również osobę wykazującą związek z polskością i deklarującą narodowość polską, która posiadała w przeszłości obywatelstwo polskie lub co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków posiadało obywatelstwo polskie.

7. Abolicja

W odstępach kilkuletnich państwo polskie przeprowadza abolicję, która daje możliwość zalegalizowania pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez cudzoziemców przebywających na tym terytorium nielegalnie. W przypadku spełnienia przez cudzoziemca wszystkich warunków (m.in. okres nieprzerwanego, nielegalnego pobytu na terytorium RP, posiadanie mieszkania i przyrzeczenia zatrudnienia) wojewoda właściwy ze względu na miejsce pobytu cudzoziemca udziela mu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na okres 1 roku, o ile nie spowoduje to zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo bezpieczeństwa i porządku publicznego, albo obciążenia dla budżetu państwa lub nie naruszy interesu Rzeczypospolitej Polskiej.


Instytucje i organizacje

MSWiA - Departament Polityki Migracyjnej

Departament, utworzony w 2006 roku, ma za zadanie m.in. przedstawienie założeń polityki migracyjnej państwa, prowadzenie analiz dotyczących zjawisk migracyjnych w Polsce, inicjowanie tworzenia nowych aktów prawnych dotyczących migracji.

Adres: ul. Stefana Batorego 5, 02-591 Warszawa tel. (22) 601 45 51, fax: (22) 601 41 74

MSWiA - Zespół ds. Zwalczania i Zapobiegania Handlowi Ludźmi

Międzyresortowy zespół skupia przedstawicieli wielu ministerstw, a także Straży Granicznej i Policji. Zespół funkcjonuje od 2004 roku, kierowany jest przez dyrektora Departamentu Polityki Migracyjnej MSWiA.

Adres: ul. Stefana Batorego 5, 02-591 Warszawa tel. (22) 601 45 51, fax: (22) 601 41 74

e-mail: Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć.

Urząd do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców

URIC to urząd państwowy odpowiedzialny za prowadzenie m.in. spraw dotyczących rozpatrywania wniosków o status uchodźcy i nadawania tego statusu, prowadzenia ośrodków dla osób ubiegających się o status uchodźcy, rozpatrywania wniosków o prawo pobytu w Polsce, przyjmowania wniosków o polskie obywatelstwo (decyzję o nadaniu obywatelstwa podejmuje Prezydent RP).

Adres: ul. Koszykowa 16, 00-564 Warszawa

tel: (22) 622 80 15, 627 06 78; fax: (22) 845 49 80

www.uric.gov.pl

Biblioteka URiC (ul. Koszykowa 16, Warszawa) dostępna dla zainteresowanych:

tel: (22) 601 44 42

Rada do Spraw Uchodźców

Rada jest niezależnym organem państwowym rozpatrującym w II instancji sprawy o nadanie statusu uchodźcy w Polsce.

e-mail: Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć.

Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich

W kompetencji Zespołu Administracji Publicznej, Zdrowia i Ochrony Praw Cudzoziemców leżą m.in. sprawy osób ubiegających się o status uchodźcy i uchodźców.

Adres: Al. Solidarności 77, 00-090 Warszawa

tel. (22) 827 42 02, 55 17 700; fax: (22) 827 64 53

e-mail: Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć.

www.brpo.gov.pl

Komendant Główny Straży Granicznej

Obowiązkiem Straży Granicznej jest przyjąć każdy wniosek o status uchodźcy, składany w Polsce. Następnie wnioski (nie analizowane merytorycznie) przekazywane są do rozpatrzenia do URIC.

Adres: ul. Koszykowa 16, 00-562 Warszawa

www.sg.gov.pl

Polska Akcja Humanitarna

Prowadzi pomoc dla uchodźców i repatriantów. Wydaje czasopismo REFUGEE.PL ? gazetę uchodźców.

Adres: 00-031 Warszawa, ul. Szpitalna 5 lok. 3

tel. (0 22) 828-88-82, 828-90-86, fax: 831-99-38

e-mail: Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć.

http://www.pah.org.pl

W Polsce działa kilka organizacji międzyrządowych, pozarządowych i naukowych wyspecjalizowanych w zakresie migracji: Międzynarodowa Organizacja ds. Migracji, Środkowoeuropejskie Forum Badań Migracyjnych i Ludnościowych, Ośrodek Badań nad Migracjami, Stowarzyszenie Interwencji Prawnej, Stowarzyszenie na rzecz Integracji i Ochrony Cudzoziemców ?Proxenia? i inne.

Z uwagi na niewielką skalę zjawiska dotychczasowe inicjatywy i działania dotyczące kwestii integracyjnych innych grup migrantów niż osoby objęte ochroną międzynarodową nie były zbyt liczne. Jednak można wskazać wzrastające zainteresowanie tych organizacji działaniami związanymi z integracją cudzoziemców. Dużą rolę odgrywa możliwość uzyskania wsparcia finansowego ze strony Unii Europejskiej. W ramach funduszy strukturalnych i programów pomocowych realizowane były następujące projekty:

a) W ramach INTI w latach 2005-2006 Międzynarodowa Organizacja ds. Migracji realizowała projekt ?Empowering migrants: Integration through Information and Training of Public Officials and NGOs?. Działania przebiegały równolegle w 5 nowych krajach Unii Europejskiej: Czechach, Polsce, Słowacji, Słowenii i na Węgrzech, we współpracy z lokalnymi partnerami. W Polsce partnerem IOM był CARITAS Archidiecezji Warszawskiej, Biuro Pełnomocnika Rządu ds. Równego Statusu Kobiet i Mężczyzn oraz Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej.

Celem projektu było dostarczenie samym migrantom, jak również organizacjom pozarządowym, administracji publicznej i zrzeszeniom imigrantów informacji, które mogą wesprzeć proces ich integracji. Przeprowadzono badania mające na celu oszacowanie potrzeb informacyjnych imigrantów wśród imigrantów, organizacji imigrantów oraz zajmujących się pracą z imigrantami organizacji pozarządowych i urzędników państwowych.

Przeprowadzono także międzynarodowe szkolenia dla przyszłych trenerów na temat najlepszych praktyk mających na celu wsparcie integracji, z wyszczególnieniem takich kwestii jak zatrudnienie, edukacja, oraz integracja społeczna. Odbył się również cykl szkoleń na poziomie krajowym z udziałem przedstawicieli różnych resortów oraz przedstawicieli społeczności migrantów. W ramach projektu prowadzono również systematyczne zbieranie i opracowywanie informacji na m.in. takie tematy jak: prawo pobytu, zatrudnienie, obywatelstwo, opieka zdrowotna, opieka socjalna, przedsiębiorczość, edukacja i możliwość zrzeszania się. Informacje te zostały wykorzystane w drugim etapie projektu do utworzenia strony internetowej dla imigrantów, w języku polskim, angielskim, rosyjskim i wietnamskim (www.migrant.info.pl).

b) Przy wykorzystaniu wsparcia z inicjatywy wspólnotowej EQUAL utworzono w 2004r. w Warszawie Międzykulturowe Centrum Adaptacji Zawodowej. Celem projektu jest zwalczanie wykluczenia społecznego i dyskryminowania na rynku pracy w Polsce odmiennych rasowo i kulturowo imigrantów, uchodźców i repatriantów. Działania Centrum są prowadzone w trzech kierunkach, obejmując kursy i szkolenia, organizację Międzykulturowego Centrum Doradztwa Zawodowego oraz pomoc i interwencję w wybranych sytuacjach kryzysowych. Kursy i szkolenia adresowane są do dwóch grup: uchodźców, imigrantów i repatriantów oraz do pracowników służb społecznych, którzy pracują z imigrantami.

c) Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej jest realizatorem projektu w ramach EFS ?Polityka migracyjna jako element zatrudnienia i ograniczania bezrobocia w Polsce?, którego jednym z modułów jest integracja wybranych grup imigrantów w Polsce. Wykonawcą badań jest Ośrodek Badań nad Migrantami działający przy Uniwersytecie Warszawskim. Celem jest badanie zjawiska w szczególności odnośnie migrantów z Ukrainy i Wietnamu i pozyskanie wiedzy na jego temat.


Integracja cudzoziemców w Polsce

Obecna polityka państwa polskiego wobec integracji cudzoziemców przebywających na terytorium RP koncentruje się na jednej tylko kategorii obcokrajowców, czyli na osobach, którym przyznano status uchodźcy ? formę ochrony międzynarodowej. Osoby, które otrzymały w Polsce zgodę na pobyt tolerowany (czy inną subsydiarną formę ochrony), nie są w praktyce objęte żadną pomocą integracyjną. Ponieważ obie kategorie cudzoziemców mają podobne potrzeby integracyjne i napotykają podobne bariery, cudzoziemcy mający zgodę na po byt tolerowany w Polsce powinni również zostać objęci Indywidualnym Programem Integracyjnym (IPI).

W Polsce większość cudzoziemców, którym przyznano status uchodźcy bądź zgodę na pobyt tolerowany, stanowią obywatele rosyjscy narodowości czeczeńskiej. Jest to specyficzna kategoria obcokrajowców; zostali oni zmuszeni do ucieczki z terenów od kilkunastu lat objętych konfliktem wojennym i brakiem stabilizacji.

Program integracyjny skierowany na obie kategorie cudzoziemców objętych ochroną (uznanych uchodźców i cudzoziemców ze zgodą na pobyt tolerowany) niezbędne jest wzięcie pod uwagę charakterystyczne dla tej grupy etnicznej cechy, które są zarazem skutecznymi barierami adaptacyjnymi:

  • inne niż europejskie podstawy kulturowe;
  • wyuczoną bezradność życiową młodych ludzi związaną z toczącym się konfliktem zbrojnym w Czeczenii;
  • wyuczoną bezradność życiową wynikającą z panującego systemu komunistycznego do wybuchu konfliktu zbrojnego w Czeczenii;
  • problemy ze zdrowiem, w tym niepełnosprawność;
  • problemy psychologiczne i psychiczne wynikające z traumatycznych przeżyć w kraju pochodzenia;
  • niskie wykształcenie i brak kwalifikacji zawodowych.

(Na podstawie: B. Smoter, P. Kaźmierkiewicz, J. Frelak; Jak stworzyć warunki do skutecznej integracji cudzoziemców w Polsce?, Instytut Spraw Publicznych, Analizy i Opinie nr 72, marzec 2007); http://www.isp.org.pl


Cudzoziemcy w Warszawie

W okresie międzywojennym w Warszawie obok Polaków mieszkali Żydzi, Niemcy, Rosjanie. Odsetek ludności innej narodowości sięgał wówczas 40%.

Dziś nie dysponujemy oficjalnymi danymi na ten temat, ale szacuje się, że obecnie w aglomeracji warszawskiej mieszka ok. 150 tys. obcokrajowców, czyli tylko 9% ogólnej liczby mieszkańców stolicy.

Niektórzy przyjeżdżają tu na krótko, w interesach. Inni studiują w warszawskich uczelniach. Jeszcze inni szukają nad Wisłą pracy. Wielu z nich zostaje tu na dłużej lub znajduje tu swój dom. Są wśród nich Rosjanie, Wietnamczycy, Afrykanie, Hindusi, Chińczycy, Ukraińcy, Amerykanie i obywatele wielu państw Unii Europejskiej. Można ich spotkać niemal wszędzie. Prowadzą stoiska z odzieżą i bary z kuchnią orientalną wokół Stadionu Dziesięciolecia, handlują na licznych warszawskich bazarach i w różnych halach targowych. Są nauczycielami, lektorami, wykładowcami akademickimi, lekarzami, artystami. Znajdują zatrudnienie w budownictwie, ogrodnictwie, różnych usługach. Są również pracownikami wielu zagranicznych firm mających swoje przedstawicielstwa w Warszawie.

Zrzeszają się w różnych organizacjach. Biorą udział w świętach i różnych imprezach propagujących kulturę narodową i tradycje kraju ich pochodzenia, jak np. kolorowe pokazy samby na Nowym Świecie, Dzień Jedności Afrykańskiej, Wielokulturowe Street Party i wiele innych.

Skupiska imigrantów w Warszawie nie są tak duże jak te w metropoliach Europy Zachodniej, a tym bardziej daleko im do gett etnicznych Ameryki Północnej. Można jednak wskazać obszary miasta, gdzie obecność np. Wietnamczyków jest widoczna. Są to okolice: Pałacu Kultury i Nauki, Hali Banacha, osiedla ?Za Żelazną Bramą?, Domu Handlowego ?Wola?, bazaru ?Na Kole? i Placu Zawiszy. Wzory zamieszkiwania Wietnamczyków wykazują wyraźną centralizację zarówno w skali regionu - woj. mazowieckie, jak i miasta.

Według danych z 2004 roku w Warszawie żyje 81% imigrantów z Wietnamu z zezwoleniem na osiedlenie się na Mazowszu. Ponadto trzy centralne dzielnice stolicy, tj. Wolę, Ochotę i Mokotów, zamieszkiwało 55% Wietnamczyków. Warto dodać, że mapa rozkładu przestrzennego imigrantów z zezwoleniem na osiedlenie się nie pokrywa się z miejscami zamieszkania i pracy imigrantów nielegalnych, czego przykładem jest choćby ?biała plama? w okolicach Stadionu Dziesięciolecia. Ukraińcy, którzy stanowią inną liczną grupę imigrantów w Warszawie, mieszkają we wszystkich dzielnicach Warszawy i nie tworzą wyraźnych skupisk.

Imigranci nie stanowią wyraźnej większości w żadnej z dzielnic Warszawy lub w kwartale ulic. Nie powstają też ?getta? skupiające grupy etniczne lub wyznaniowe. Decydującym czynnikiem o miejscu zamieszkania jest cena wynajmu mieszkania oraz dojazd do miejsca pracy.

Warszawiacy kojarzą przedstawicieli dwóch najliczniejszych diaspor ? Ukraińców i Wietnamczyków ? z rodzajem działalności jaką prowadzą, nie zaś z miejscem ich zamieszkania.

Głównymi problemami z jakimi borykają się i jakie najczęściej wskazują imigranci to m.in.: legalizacja pobytu, wizyty w urzędach (długie kolejki w urzędzie wojewódzkim w Warszawie przy ul. Długiej 5), brak informacji prawnej, co skłania migrantów do korzystania z pomocy pośredników, nierzadko oszustów, naruszanie prawa do prywatności i ochrony wizerunku przez dziennikarzy opisujących wydarzenia z udziałem imigrantów. Mało przyjemne doświadczenia z urzędami nie wpływają jednak na obraz społeczeństwa polskiego w oczach imigrantów. Polacy postrzegani są przez obcokrajowców jako społeczeństwo tolerancyjne i otwarte.

Sami cudzoziemcy tworząc własne organizacje i podejmując własne inicjatywy próbują nadrabiać brak oferty instytucji państwowych nastawionych na ich integrację i adaptację w warunkach Polskich.

Główną przeszkodą do aktywizacji środowisk imigracyjnych jest nieuregulowany status prawny dużej części członków diaspory oraz prymat indywidualnych potrzeb bytowych. Mimo to na terenie Polski działa prężnie kilka organizacji założonych przez samych imigrantów, takie jak: Stowarzyszenie Uchodźców w Polsce, Stowarzyszenie Małżeństw Polaków z Cudzoziemcami.

Tytuły prokomunistyczne to Que Viet, wydawane przez Stowarzyszenie Wietnamczyków w Polsce "Solidarność i Przyjaźń", Que Huong i Wietnamczycy w Europie. Sponsoruje je ambasada SRW, zamieszczają praktyczne informacje o życiu w Polsce, o statusie prawnym cudzoziemców. "Que Viet" ma nakład około tysiąca egzemplarzy. Opozycja skupia się wokół Cau Vong (Tęcza) jest pismem społeczno-edukacyjnym, kulturalnym, z praktycznymi poradami, jak sobie radzić w obcym kraju. Wiele w nim publicystyki o zacięciu naukowym, są też opowiadania i wiersze. Ważną rolę odgrywa miesięcznik Dan Chim Viet (Stada wietnamskich ptaków), kolportowany też w innych krajach i porównywany do paryskiej Kultury. Ta prywatna gazeta Wietnamczyków od lat mieszkających w Polsce ma nakład od 100-200 egzemplarzy. Kolejny tytuł to Noi Vong Tay Lon - wydawana przez dom kultury obok stadionu (Centrum Kultury Wietnamskiej "Thang Long", ul. Zamoyskiego 4, prezes Bui Anh Thai), stroni od polityki, zajmuje się głównie kulturą. Dodajmy jeszcze "Que Huong" - gazetkę ambasady wietnamskiej w Polsce.

Najstarszą organizacją wietnamską w Polsce jest Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Wietnamczyków, powstałe w 1986 roku. Obecnie skupia ono około 200 - 300 wietnamskich członków nie licząc ich rodzin. Jego oddziały są w Warszawie, Krakowie, Gdańsku, Bydgoszczy, Lublinie i Przemyślu. Założyli je absolwenci polskich uczelni. TSKW zajmuje się integrowaniem elity wietnamskiej, podtrzymywaniem kultury wietnamskiej (organizuje kursy wietnamskiego dla dzieci z mieszanych małżeństw, obchody wietnamskiego Nowego Roku, Dnia Dziecka), promowaniem jej wśród Polaków (pokazy sztuki walk, dni kultury Wietnamu, organizacja wystaw, prelekcji, spotkań) oraz reprezentowaniem wietnamskiego środowiska w Polsce.

W 1999 roku założono Stowarzyszenie Wietnamczyków w Polsce "Solidarność i Przyjaźń" (prezes dr hab. inż. Nguyen Van Thai), które skupia około 800 rodzin. Prym wiodą tu byli studenci, sprawując funkcję reprezentantów wietnamskich migrantów pracujących w Polsce. To liczące nawet kilka tysięcy osób stowarzyszenie zajmuje się organizowaniem i integrowaniem społeczności wietnamskiej w Polsce. Zapewnia Wietnamczykom wsparcie oraz pomoc: organizacyjną, prawną, finansową.

Opozycyjne i z politycznym obliczem wobec rządu wietnamskiego jest Stowarzyszenie na rzecz Demokracji i Pluralizmu w Wietnamie, założone we Francji przez Nguyena Gia Kienga, uważanego za wroga komunistów wietnamskich. Ta emigracyjna organizacja to odpowiednik "Solidarności" z lat 80. Skupia, między innymi, byłych przedstawicieli rządów południowowietnamskich. Działa na rzecz wp rowadzenia w Wietnamie demokracji.

Źródła:

Poprawiony: 19 października 2010
 
© Zabi