english


faniMani


Awarie przemysłowe - Tragiczne skutki awarii przemysłowych
Spis treści
Awarie przemysłowe
Tragiczne skutki awarii przemysłowych
Dyrektywa ?Seveso II? - czy wystarczy tworzyć przepisy?
Katastrofy przemysłowe w Polsce
Awarie przemysłowe w przepisach krajowych
Planowanie przestrzenne ? instrument przeciwdziałania awariom przemysłowym
Bibliografia
Wszystkie strony

Tragiczne skutki awarii przemysłowych

Jedna z pierwszych głośnych katastrof ekologicznych wydarzyła się w Flixborough (Wielka Brytania). W czerwcu 1974 roku z nieszczelnego rurociągu w zakładach chemicznych Nypro Ltd. wyciekło około 80 ton gorącego ciekłego cykloheksanu. Mieszanina par cykloheksanu i powietrza spowodowała eksplozję o sile równoważnej wybuchowi 30 t TNT3. W wyniku katastrofy śmierć poniosło 28 pracowników zakładu, 36 odniosło ciężkie obrażenia, a kilkaset osób poza terenem zakładu zostało dotkniętych różnymi skutkami wybuchu. Obiekty znajdujące się na terenie zakładu oraz w jego sąsiedztwie w promieniu ok. 5 km zostały całkowicie zniszczone4.

awarie_przem1

Dwa lata po tym zdarzeniu, 10 lipca 1976 roku w zakładach ICMESA w Seveso (20 km od Mediolanu, Włochy), w których produkowano pestycydy nastąpiło otwarcie zaworu bezpieczeństwa i gwałtowna reakcja, która doprowadziła do emisji ok. 2 ton niebezpiecznych substancji chemicznych o wysokiej temperaturze. W wyniku katastrofy do atmosfery przedostały się pyły zawierające m.in. najbardziej toksyczną z dioksyn, czyli 2,3,7,8-tetrachlorodibenzoparadioksyny (TCDD). Śmiertelna dawka tej substancji dla dorosłego człowieka wynosi 0,1 mg. Skażeniu uległo 1500 ha obszaru w rejonie Seveso o dużej gęstości zaludnienia. Ewakuowano z niego 730 osób, a około 700 mieszkańców uległo poważnemu zatruciu. Zginęło wiele zwierząt, skażona została woda, gleby i rośliny. Pobliskie tereny do dnia dzisiejszego nie nadają się do uprawy ani zamieszkania5.

Katastrofa w Seveso stała się impulsem, do rozpoczęcia międzynarodowej debaty na temat zagrożeń stwarzanych przez zakłady przemysłowe magazynujące lub wytwarzające substancje niebezpieczne. W celu zdefiniowania tych zagrożeń oraz ich skutków, a także sposobów zapobiegania i przeciwdziałania, Komisja Europejska opracowała w 1982 roku Dyrektywę ?Seveso? o zagrożeniach poważnymi wypadkami spowodowanymi działalnością przemysłu (Dyrektywa 82/501/EWG).

Dyrektywa opierała się na założeniu, że najlepsze efekty daje polityka zapobiegania ewentualnym awariom u źródła przez uwzględnienie aspektów bezpieczeństwa na wszystkich etapach projektowania, budowania i eksploatacji6. Została ona znowelizowana Dyrektywą ?Seveso II? o kontroli zagrożeń poważnymi wypadkami.

awarie_przem2

Zanim jednak znowelizowano Dyrektywę ?Seveso?, 3 grudnia 1984r. w miejscowości Bhopal (Indie) nastąpiło uwolnienie do atmosfery około 40 ton par izocyjanianu metylu (MIC), substancji zaliczonej do silnie toksycznych. Awaria w Bhopalu ? uważana za jedną z najtragiczniejszych chemicznych katastrof przemysłowych, miała miejsce w zakładach Union Carbide produkujących insektobójczy carbaryl (nazwa handlowa Sevin i Temik). Ponieważ zakłady znajdowały się na gęsto zaludnionych terenach, więc chmura toksycznego gazu zabiła natychmiast prawie 2000 osób. Następne 8000 zmarło w ciągu następnych 10 lat. Według danych organizacji pozarządowej The Bhophal Victim's Support Committee, katastrofa pochłonęła ponad 15 tys. ofiar śmiertelnych, a około 200 tys. mieszkańców Bhopalu zostało bardzo ciężko i nieodwracalnie porażonych przez trujący gaz. Tylko szybka ewakuacja ponad 200 tys. mieszkańców Bhopalu zapobiegła większym rozmiarom tragedii. Jednak oficjalna liczba ofiar nie jest znana do tej pory. Różne źródła podawały różne dane. Badania wykonane w 2004 roku na zlecenie BBC wykazały, że chemikalia przeniknęły też do wód gruntowych, co doprowadziło do skażenia wody pitnej na dużym obszarze więc rozmiary katastrofy mogą być jeszcze większe.

awarie_przem3

Kolejna wielka katastrofa poruszyła wyobraźnię opinii światowej. Skala tego zdarzenia uświadomiła obywatelom wielu państw, że jego skutki mogą dosięgnąć mieszkańców miejscowości położonych tysiące kilometrów od miejsca awarii.

W nocy 26 kwietnia 1986 roku w elektrowni atomowej w Czarnobylu - nieopodal miasta Prypeć, doszło do eksplozji i pożaru reaktora czwartego bloku elektrowni. Do atmosfery wydostało się wówczas ponad 50 ton substancji promieniotwórczych: plutonu, jodu, cezu i strontu. Brak dostępu do rzetelnych i sprawdzonych informacji (ukrywanych przez cenzurę byłego ZSRR) o przyczynach i rozmiarach katastrofy, wywołał spekulacje i zamieszanie na świecie. Według niektórych źródeł promieniowanie po katastrofie w Czarnobylu było 10 razy większe niż, to po wybuchu bomby atomowej w Hiroszimie. Według oficjalnych danych na działanie bardzo wysokich dawek promieniowania jonizującego, narażonych było zaledwie 134 pracowników elektrowni jądrowej i służb ratowniczych, u których rozwinęła się ostra choroba popromienna. Dwudziestu ośmiu z nich zmarło w wyniku napromieniowania, a dwóch od poparzeń. To jedyne bezpośrednie ofiary śmiertelne. Do gaszenia pożaru oraz do likwidowania skutków awarii, władze radzieckie ściągnęły wówczas około 380 tysięcy osób ? strażaków i żołnierzy. Natomiast na temat ilości zgonów spowodowanych chorobą popromienną podawane są różne dane. Magazyn ?USA Today? szacuje, że liczba zmarłych przekroczyła 10 tys. osób, rosyjski dwutygodnik ?Echo Planety? podał informację, że zginęło 300 tys. osób, natomiast 13 października 1995r., agencja Reutera donosiła o 800 tys. dzieci dotkniętych skutkami czarnobylskiej awarii.

Radioaktywna chmura znad Czarnobyla rozprzestrzeniła się niemal po całej Europie. 27 kwietnia stacje pomiarowe w północnej Finlandii odnotowały silny wzrost promieniowania powietrza. Badanie składu izotopowego oraz analiza spektralna wskazywały na awarię reaktora jądrowego, a nie wybuch atomowy. Dzień później, 28 kwietnia, alarm podniosły stacje pomiarowe w Szwecji i Danii. Również i tam w powietrzu gwałtownie zwiększyła się ilość radioaktywnych cząstek. W niektórych rejonach Szwecji radioaktywność przekroczyła normy nawet 10 tys. razy. 30 kwietnia również w Niemczech, Austrii i w Szwajcarii stacje pomiarowe odnotowały skażenie powietrza. 1 maja radioaktywne chmury dotarły już nad południowe Niemcy. 28 kwietnia o godz. 7 rano placówka Służby Pomiarów Skażeń Promieniotwórczych w Mikołajkach odnotowała kilkakrotny wzrost promieniowania gamma, a promieniowanie beta wzrosło ponad 700 razy. Wkrótce potem zaczęły docierać do Centralnego Laboratorium Ochrony Radiologicznej w Warszawie meldunki z innych stacji pomiarowych w Polsce o gwałtownym wzroście radioaktywności powietrza. Jednak najbardziej ucierpiały tereny dzisiejszej południowej Białorusi oraz północnej Ukrainy, gdzie w skażonych rejonach mieszkało ponad 4 mln ludzi. Od 27 kwietnia do 7 maja 1986 roku ze skażonych rejonów położonych w pobliżu Czarnobyla wysiedlono 116 tys. osób. Do dziś zamknięte pozostaje miasto Prypeć. W latach 1986-1987 w obu republikach ZSRR ? w Białorusi i na Ukrainie, usunięto liczbę ciąż równą jednej trzeciej liczby wszystkich urodzonych w tym czasie dzieci w Europie Wschodniej. Zdesperowane kobiety rezygnowały z macierzyństwa, gdyż bały się rodzić mutanty7.

Galeria zdjęć: Czarnobyl


3 TNT ? trotyl, materiał wybuchowy
4 Agnieszka Gajek, Wojciech Zatorski, Awarie chemiczne ? fakty i prawodawstwo, http://tworzywa.com.pl
5 Agnieszka Gajek, Wojciech Zatorski, Awarie chemiczne ? fakty i prawodawstwo, http://tworzywa.com.pl
6 Instytut Ochrony Środowiska, Biblioteka Nadzwyczajnych Zagrożeń, Zeszyt 2, APELL, Świadomość zagrożeń i możliwości przygotowania się na wypadek wystąpienia awarii na szczeblu lokalnym, Procedura reagowania na awarie technologiczne, Regionalny Ośrodek Koordynacyjny EKG ONZ ds. szkolenia i ćwiczeń w zakresie awarii przemysłowych, Warszawa 1999
7 Na podstawie artykułu zamieszczonego na http://www.edukator.pl/portal-edukacyjny/ekologia/5480.html oraz http://wiadomosci.polska.pl/specdlapolski/article,Czarnobyl,id,220409.htm



Poprawiony: 19 października 2010
 
© Zabi