english


faniMani


Awarie przemysłowe - Planowanie przestrzenne ? instrument przeciwdziałania awariom przemysłowym
Spis treści
Awarie przemysłowe
Tragiczne skutki awarii przemysłowych
Dyrektywa ?Seveso II? - czy wystarczy tworzyć przepisy?
Katastrofy przemysłowe w Polsce
Awarie przemysłowe w przepisach krajowych
Planowanie przestrzenne ? instrument przeciwdziałania awariom przemysłowym
Bibliografia
Wszystkie strony

Planowanie przestrzenne ? instrument przeciwdziałania awariom przemysłowym

Poza regulacjami dotyczącymi tworzenia m.in. rejestrów zakładów i potencjalnych sprawców poważnych awarii oraz wewnętrznego i zewnętrznego planu operacyjno-ratowniczego Prawo ochrony środowiska reguluje kwestie w zakresie zagospodarowania przestrzennego i realizacji inwestycji. Ustawa stawia wymóg mówiący, że w koncepcji, strategiach, planach i studiach (?) określa się rozwiązania niezbędne do zapobiegania powstawaniu zanieczyszczeń, zapewnienia ochrony przed powstającymi zanieczyszczeniami oraz przywracania środowiska do właściwego stanu15. Według art. 73 ust. 3 ustawy zabrania się budowy zakładów stwarzających zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, a w szczególności zagrożenie wystąpienia poważnych awarii w granicach administracyjnych miast oraz w obrębie zwartej zabudowy wsi. Nie dotyczy to jednak budowy i rozbudowy zakładów na terenach wskazanych przez miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego jako tereny przeznaczone do działalności produkcyjnej, składowania i magazynowania, jeżeli plany te nie zawierają ograniczeń dotyczących zakładów stwarzających zagrożenie dla życia lub zdrowi ludzi16.

Ustawa z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym zawiera następujący zapis: w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym uwzględnia się między innymi wymagania ochrony zdrowia oraz bezpieczeństwa ludzi i mienia. Organ sporządzający studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego dokumenty planistyczne (wójt, burmistrz, prezydent), ma obowiązek uwzględnić w nich zadania wynikające z ponadlokalnych celów publicznych zawartych w planach krajowych i wojewódzkich, m.in. zadania służące realizacji Dyrektywy ?Seveso II?.

Organ gminy ma obowiązek uwzględnienia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego wniosków i wytycznych dotyczących lokalizacji zakładów spełniających kryteria unijnej Dyrektywy ?Seveso II?, ponieważ stwarzają one potencjalne zagrożenie bezpieczeństwa ludności i jej mienia. Zazwyczaj w studiach gminnych ustalenia dotyczące zagrożeń formułowane są bardzo ogólnie, ograniczając się do zakazu lokalizacji zakładów stwarzających zagrożenie wystąpienia awarii przemysłowej w terenach zabudowanych (miasta lub wsi). Sporadycznie zdarza się, że studium gminne przenosi na język ustaleń planistycznych zapisy programu ochrony środowiska ? wojewódzkiego lub gminnego, w tej kwestii. W studiach i w planach miejscowych brak odpowiednich zapisów dotyczących zasad zagospodarowania terenów sąsiadujących z zakładami o dużym i zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii oraz z zakładami z tzw. listy potencjalnych sprawców poważnej awarii. Nie pojawiają się także ustalenia dotyczące ?bezpiecznej odległości?.

Zakłady stwarzające zagrożenie wystąpienia poważnych awarii powinny być lokalizowane w bezpiecznej odległości od siebie, od osiedli mieszkaniowych, obiektów użyteczności publicznej, obiektów zamieszkania zbiorowego, od obszarów chronionych, na podstawie ustawy o ochronie przyrody lub na podstawie ustawy Prawo wodne, a także od upraw wieloletnich, od dróg krajowych i linii kolejowych o znaczeniu państwowym.

awarie_przem9

Przez odległość bezpieczną rozumie się odległość między zakładem stwarzającym niebezpieczeństwo poważnej awarii (zgodnie z przepisami art. 12 Dyrektywy ?Seveso II?) a jedną z form zabudowy użytkowaną przez ludzi lub terenem przyrodniczo wrażliwym. Określanie odległości bezpiecznej stosowane jest w krajach UE (m.in. w Niemczech i Szwecji). We Francji sporządza się także analizę skutków potencjalnej awarii, a w Wielkiej Brytanii i Holandii wykonuje się ocenę ryzyka poważnej awarii o określonych skutkach. W większości państw unijnych funkcjonują specjalne komórki administracyjne przeprowadzające konsultacje i ustalające bezpieczną odległość od zakładu na podstawie przeprowadzonych analiz i ocen oraz wytyczne do dokumentów planistycznych.

Do dokumentów planistycznych (planu wojewódzkiego, studium gminnego, planów miejscowych) wykonywana jest prognoza oddziaływania na środowisko, w której powinna znaleźć się problematyka poważnych awarii w aspekcie bezpiecznej lokalizacji zakładów i obiektów podlegających Dyrektywie ?Seveso II?.

Każdy nowo planowany zakład stwarzający ryzyko wystąpienia poważnych awarii jest zarazem inwestycją znacząco oddziałującą na środowisko17, dlatego do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach niezbędne jest przeprowadzenie procedury oceny oddziaływania na środowisko i sporządzenie raportu. Mają tu zastosowanie przepisy ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko18 regulujące udział społeczeństwa w postępowaniach, w których sporządzany jest raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

W przypadku budowy nowego zakładu lub modernizacji istniejącego prawo wymaga zachowania odpowiedniej odległość od budynków mieszkalnych i innych obiektów sąsiadujących z zakładem. Podobnie postępuje się w przypadku przeznaczenia terenów pod zabudowę mieszkaniową lub usługową w pobliżu zakładu przemysłowego. Określenie odległości bezpiecznej jest niezbędne na etapie decyzji środowiskowej wydawanej do warunków zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego) lub do pozwolenia na budowę, w oparciu o właściwie przeprowadzoną procedurę oceny oddziaływania na środowisko i wytyczne wynikające z raportu ooś. Wyznaczenie odległości bezpiecznej powinno opierać się na dokumentacji znajdującej się w Państwowej Straży Pożarnej. Przy ustalaniu tej odległości niezbędna jest współpraca z organem PSP oraz Inspektorem Ochrony Środowiska, posiadającymi wiedzę na temat czynników powodujących zagrożenie wystąpienia awarii w zakładzie.

W ramach dostosowywania prawa polskiego do wymogów unijnych w Programie wykonawczym do II Polityki Ekologicznej Państwa19 zapisane zostały przedsięwzięcia niezbędne do realizowania w latach 2002-2010, które maja spełnić wymagania m.in. Dyrektywy ?Seveso II?. Wszystkie te planowane przedsięwzięcia ukierunkowane zostały na działania profilaktyczne mające na celu niedopuszczenie do awarii bądź ograniczenie jej skutków, a także na działania ratownicze w przypadku zaistnienia awarii oraz na likwidację skutków awarii w środowisku, są to m.in. ?Opracowanie i realizacja programu informowania społeczeństwa o poważnych awariach przemysłowych i programu edukacji w tym zakresie?, ?Sporządzanie raportów o bezpieczeństwie, programów zapobiegania awariom oraz wewnętrznych planów operacyjno-ratowniczych dla zakładów o dużym ryzyku (łącznie ok. 200 obiektów przemysłowych)? oraz ?Przygotowanie oszacowań ryzyka i innych dokumentów związanych z notyfikacją obiektów stwarzających zagrożenie wystąpienia poważnej awarii przemysłowej i opracowanie komputerowego systemu informacji o takich obiektach na bazie unijnego systemu SPIRS (łącznie ok. 1000 obiektów przemysłowych)?.


15 art. 71 ust. 2 Ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska
16 art. 73 ust. 3a Ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska
17 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz.U. z 2004r. Nr 257, poz. 2573 ze zm.)
18 (Dz.U. z 2008r. Nr 199, poz. 1227)
19 Program wykonawczy do II Polityki Ekologicznej Państwa na lata 2002-2010, Rada Ministrów, Warszawa, listopad 2002



Poprawiony: 19 października 2010
 
© Zabi