english


faniMani


Zrównoważony rozwój miast - Miasto z problemami czy problemy z miastem?
Spis treści
Zrównoważony rozwój miast
Miasto jako ekosystem
Fenomen urbanizacji
Planeta rozlewających się miast
Miasto z problemami czy problemy z miastem?
Czym oddychają miasta?
Zarządzanie zrównoważonym rozwojem miast
Wskaźniki, czyli rozwój pod kontrolą
W kierunku zrównoważonego rozwoju miast
Materiały źródłowe
Wszystkie strony

Miasto z problemami czy problemy z miastem?

Problemy związane z urbanizacją oraz wynikające z niej konsekwencje są różne w różnych regionach świata. Standardy zagęszczenia mieszkańców, warunków mieszkaniowych, ruch samochodowy, wyposażenie w infrastrukturę i jakość środowiska miejskiego różnią się na różnych kontynentach i w różnych państwach. To co jest normą w Japonii czy Indiach w Europie czy Ameryce Północnej uważane jest za duży problem. Największe różnice występują miedzy krajami rozwijającymi się a państwami wysokorozwiniętymi. Jakość życia w mieście inaczej oceniana będzie przez mieszkańców Singapuru, Hongkongu czy Bombaju, a inaczej przez obywateli Paryża, Sztokholmu czy Rzymu. To co jest standardem w krajach Europy Zachodniej, uważane jest za luksus w wielu państwach Azji czy Afryki.

Wiadomo, że regionalne standardy urbanizacji nie są stałe, ale podlegają zmianom, zależą od rozwoju gospo-darczego i stopy życiowej, od poziomu życia oraz od tradycji i zmian kulturowych.

Koncentracja ludności w dużych miastach jest nieporównywalnie wyższa od średniej gęstości zaludnienia w danym państwie. W Holandii przypada 400 osób na 1 km2, a w Polsce 123 osoby. W Poznaniu na 1 km2 przypada 2130 osób, w Warszawie 3270, a w Świętochłowicach niemal 4100. W Paryżu mamy jeden z najwyższych wskaźników gęstości zaludnienia na świecie ? 20430 osób/km2, w Londynie 4800, w Tokio 13300, w Delhi 6300. Jednak te miasta nie mogą się równać z Kowloon, częścią Hongkongu, gdzie wskaźnik ten wynosi 43000 osób/km2. Lecz o jakości życia w mieście nie decyduje gęstość zaludnienia, ale jak zaspokajane są potrzeby życiowe mieszkańców dotyczące warunków sanitarnych, mieszkania, dostępu do oświaty, kultury, opieki zdrowotnej, transportu zbiorowego, do terenów wypoczynkowych.

Nie ulega wątpliwości, że procesowi urbanizacji towarzyszą poważne problemy społeczne i ekologiczne. Miasto, jako forma osadnicza, łączy wyjątkowo sprzeczne cele ? wewnętrzne i zewnętrzne. Z jednej strony jest środkiem do rozwiązywania wielu problemów społecznych. Lecz z drugiej strony jest źródłem i areną najbardziej jaskrawego występowania tych problemów (narkomanii, prostytucji, przestępczości, bezdomności, wykluczenia społecznego, korupcji i innych).

Duże miasta, takie jak Kair, Bombaj czy Kalkuta mają już dziś ogromne problemy z zaopatrzeniem mieszkańców w wodę, z oczyszczaniem ścieków, z zapewnieniem pracy i mieszkań rosnącej ich liczbie. Jedne problemy stają się przyczyną kolejnych. Jaskrawym tego przykładem są Indie, gdzie nadmierne zaludnienie prowadzi do degradacji środowiska o ogromnych rozmiarach - z rosnącą ilością odpadów, zanieczyszczeń ze spalanych materiałów potrzebnych dla zapewnienia egzystencji. Powszechny jest widok osób myjących się, piorących i gotujących pożywienie przy pompach obok rynsztoków odprowadzających nieczystości. Z 304 milionów hektarów kraju aż 50% ma całkowicie zdegradowane środowisko. Na obszarach wokół New Delhi zniknęło w ciągu dekady 60% lasów, które wycięto na cele opałowe. Rajiv Gandhi twierdził, że skoro masowa nędza zmusza biednych do degradowania środowiska, od którego zależy ich przetrwanie, proces erozji będzie trwał tak długo, aż nędza i przyrost populacji nie zostaną zahamowane. Wskaźniki ochrony środowiska opracowane przez Uniwersytet Yale przyznały Indiom miejsce w grupie krajów o najniższych parametrach, obok Turcji, Meksyku, Egiptu, Filipin i Wietnamu. Czołowe lokaty zajęły kraje skandynawskie, dla których indeksy były bliskie 80 na 100 możliwych. Wskaźnik, który bierze pod uwagę rozwój systemu ochrony środowiska państwa oraz współpracę z innymi krajami w tym zakresie, dla Indii jest równy 50.

Budowa i rozwój miasta lub osiedla powoduje zmiany w środowisku i niszczy pierwotne wartości przyrodnicze. Podstawowy problem rozwoju miast wynika z konieczności pozyskania nowych terenów pod ich zabudowę, często kosztem wartościowych gruntów ornych. Najgroźniejsze skutki pociąga za sobą przejmowanie ziemi uprawnej przez rozrastające się miasta najuboższych krajów Trzeciego Świata; miasta te, a zwłaszcza ich peryferyjne dzielnice typu ?slumsów? pozbawione niezbędnej infrastruktury komunalnej (wodociągów, kanalizacji i urządzeń sanitarnych, sieci ciepłowniczej), stanowią czynnik bardzo szybko postępującej degradacji środowiska. Mieszkańcy gwałtownie rozwijających się miast potrzebują żywności, wody, mają problemy z odpadami i ściekami. Dodatkowe konsekwencje tego stanu rzeczy, które dotyczą także krajów rozwiniętych, to coraz większa emigracja (w dużej mierze nielegalna) z krajów rozwijających się do Europy i Ameryki Północnej w poszukiwaniu lepszych warunków życia.



Poprawiony: 19 października 2010
 
© Zabi