english


faniMani


Agenda 21 - więcej informacji
Spis treści
Agenda 21 - więcej informacji
Agenda 21 ? globalny program działań
Agenda 21 w Polsce ? lokalny program zrównoważonego rozwoju
Agenda 21 w Warszawie
Stowarzyszenie Pierwsza Warszawska Agenda 21
Wszystkie strony

Co to jest AGENDA 21?

Trochę historii

W latach 70. XX wieku coraz bardziej zdawano sobie sprawę, że nieracjonalne korzystanie z zasobów środowiska przyrodniczego, traktowanie ich jak nieograniczonych dóbr stanie się barierą rozwoju gospodarczego i społecznego ludzkości, przyczyni się do nierównej rywalizacji o dostęp do surowców, Coraz powszechniejsza stała się potrzeba zwrotu w stosunku człowieka do przyrody.

Już w latach sześćdziesiątych stało się jasne, że konserwatorskie podejście do ochrony przyrody jest nieskuteczne. Rysująca się nowa koncepcja, dyskutowana przez autorytety naukowe, polityków i działaczy społecznych, traktowała środowisko przyrodnicze jako jeden organizm, brała pod uwagę wszystkie aspekty związane z procesami i zmianami, jakie w nim zachodzą, a przede wszystkim rolę człowieka w tych przemianach.

Pierwszym dokumentem w skali światowej, który dał początek dyskusji na temat odpowiedzialności człowieka za stan środowiska, był ? ogłoszony w 1969 roku ? raport U?Thanta, ówczesnego sekretarza generalnego ONZ. Po raz pierwszy organizacja o światowym autorytecie, opierająca się na badaniach i ekspertyzach naukowych, ogłosiła alarm dla Ziemi. Po raz pierwszy rolę niewzruszonego oskarżyciela powierzono danym statystycznym, bezdusznym liczbom, które dały świadectwo ludzkiej beztrosce, zachłanności i krótkowzroczności w korzystaniu z zasobów przyrody.

Raport odbił się szerokim echem i dał początek światowej dyskusji na temat rozrzutności człowieka i życia obecnych pokoleń na koszt swoich dzieci i wnuków. Dokument z całą bezwzględnością ujawniał mechanizmy rządzące światową gospodarką, niszczące ?źródła życia? na naszej planecie. Ilustracją raportu były przerażające przykłady zniszczeń jakich dokonali ludzie w swoich dążeniach do osiągnięcia zysku za wszelką cenę. Katastroficzna wizja świata dążącego do samozagłady osiągnęła zamierzony cel: pobudziła ludzką wyobraźnię, uświadomiła przyczyny i skutki wielu zjawisk i przeraziła.

Ale przełomową datą, określającą zwrot w stosunku człowieka do przyrody, był rok 1968. Oznaczała ona nie tylko koniec gwałtownego rozwoju gospodarczego, ale także odejście od panujących standardów kulturowych i konsumpcyjnych. Zaczęły tworzyć się i rozwijać ruchy społeczne stające w obronie wartości i jakości środowiska ? tak istotnych dla jakości życia ludzi. Aktywność różnych grup, organizacji i inicjatyw społecznych koncentrowała się na problemach ekologicznych, społecznych i ekonomicznych, ujawniając związki między nimi. Jedną z takich niezależnych inicjatyw o charakterze eksperckim był powołany w 1968 roku Klub Rzymski.

W 1972 roku z inicjatywy Klubu Rzymskiego powstał pierwszy raport-manifest noszący tytuł ?Granice wzrostu?. Dokument stał się symbolem przełomu w metodach diagnozowania, w podejściu do filozofii wzrostu. Był też pionierską próbą w prognozowania wielu zjawisk i problemów ogólnoświatowych. Zapoczątkował prawdziwy przewrót w podejściu do zjawisk globalnych. Twórcą raportu ? legendarny dziś Dennis Meadows ? zakwestionował przyjmowany dotąd pogląd, że nic nie ogranicza rodzaju ludzkiego w ekspansjim a rozwój nauki i techniki zdolny jest pokonać bariery jaki tworzy środowisko. Zespół kierowany przez Medowska dokonał analizy wzajemnych relacji między zjawiskami demograficznymi, produkcją i zmianami w środowisku przyrodniczym. Zaprezentował diagnozę i prognozę ? wizję świata, w którym utrzymywałyby się istniejące tendencje i zachodzące między nimi interakcje. Jednocześnie wykazał, że kontynuacja tych procesów doprowadzi do wyczerpania nieodtwarzalnych zasobów (surowców mineralnych, wody, powietrza i gleby, żywych organizmów), a w konsekwencji do zagłady rodzaju ludzkiego.

Więcej:

http://www.klub-rzymski.org.pl/

http://www.polityka.pl/polityka/index.jsp?place=Lead30&news_cat_id=1510&news_id=218780&layout=18&page=text

W ślad za raportem Meadowsa, globalne zagrożenia stały się przedmiotem dyskusji międzynarodowego forum polityków, ekspertów i działaczy społecznych, którzy spotkali się w 1972 roku w Sztokholmie na konferencji Narodów Zjednoczonych do spraw Środowiska Człowieka. I choć trendy prezentowane w ?Granicach wzrostu? nie zostały odwrócone: nadal następowały niekorzystne zmiany klimatyczne, powiększała się dziura ozonowa, coraz większe obszary Afryki przeistaczały się w pustynię, drastycznie zmniejszała się powierzchnia lasów tropikalnych, rosła liczba ludzi dotkniętych głodem, choroby dziesiątkowały całe społeczności, a z drugiej strony rosła wydajność i produkcja w rolnictwie, rosło zapotrzebowanie na energię i kurczyły się zasoby surowców energetycznych, kwaśne deszcze prowadziły do zagłady lasów europejskich, to jednak coraz powszechniej rozumiano potrzebę wprowadzenia w życie ?nowego rodzaju odpowiedzialności?. Komisja znalazła swoją siedzibę w Nairobi, stolicy Kenii. Tam powstało również niezależne centrum powołane przez organizacje pozarządowe.

Po konferencji sztokholmskiej zaczęły powstawać regionalne i krajowe polityki i programy dotyczące ochrony środowiska. Ich realizacją kierowały nowe urzędy i ministerstwa. Podejmowały one prace nad nowymi regulacjami prawnymi, nad nowymi technologiami i rozwiązaniami służącymi ochronie środowiska. W ciągu kilku lat odnotowano znaczną poprawę jakości środowiska i postęp we wdrażaniu nowych ? bardziej czystych ? technologii. Wprowadzona powszechna zasad ?zanieczyszczający płaci? zmobilizowała duże koncerny produkcyjne i ośrodki naukowe do poszukiwania rozwiązań przyjaznych dla środowiska. Truciciele nie wytrzymywali nakładanych na nich kar i musieli zmienić technologie na bardziej czyste.

Ochrona środowiska, widziana w różnych aspektach - instytucjonalnym, społecznym, gospodarczym, przestrzennym, ekologicznym ? nabrała wymiaru politycznego. Pojawiły się konflikty interesów, którego stronami była bogata Północ i biedne Południe. Upadło wiele mitów, m.in. o tym, że korzyści jakie daje rozwój gospodarczy płyną od bogatych do biednych. Podział bogactwa, którego ważnym składnikiem są zasoby środowiska przyrodniczego, podporządkowany został interesom elit politycznych i finansowych. Zdaniem wielu fachowców postęp naukowy i techniczny w państwach uprzemysłowionych prowadzi do zwiększenia się dysproporcji ekonomicznych między krajami bogatymi a biednymi. Udzielane biednym krajom pożyczki doprowadziły do zaciskania się pętli zadłużenia na gospodarce wielu krajów afrykańskich i południowoamerykańskich, a tym samym do całkowitego zahamowania procesów rozwoju.

Zdano sobie sprawę, że tylko wspólny wysiłek w skali międzynarodowej i stała współpraca wielu państw i wielu autorytetów może przynieść pożądane rezultaty, gdyż wysiłek pojedynczego kraju pozostałby niezauważony. Jednak dla skutecznego działania rządów i gremiów międzynarodowych istotną barierę stanowi ich ociężałość i zbiurokratyzowane procedury, które opóźniają powszechne wprowadzanie rozwiązań służących ochronie środowiska i poprawie jakości życia. Aby usprawnić i ukierunkować wysiłki organizacji międzynarodowych i władz państwowych ONZ powołało w 1983 roku specjalną, niezależną Światową Komisję do spraw Środowiska i Rozwoju (WCED). Na jej czele stanęła ówczesna premier Norwegii, Gro Harlem Brundtland. Komisja stała na stanowisku, że kwestie środowiska przyrodniczego należy rozpatrywać w powiązaniu z problemami demograficznymi, zjawiskiem ubóstwa, procesami rozwoju gospodarczego, ponieważ są one jednocześnie przyczyną i skutkiem zmian środowiskowych w skali globalnej. Efektem prac Komisji był raport ?Nasza wspólna przyszłość?, nazywany od nazwiska przewodniczącej raportem Brundtland. Dokument nie prezentuje katastroficznej wizji świata, lecz stara się przeanalizować tendencje wynikające z kurczenia się zasobów światowych i kierunków rozwoju gospodarki światowej. Podsumowaniem raportu są propozycje rozwiązań opartych na współpracy międzynarodowej. Dzięki raportowi termin ?rozwój zrównoważony? lub ?trwały rozwój? (sustainable development) trafił na stałe do języka międzynarodowego.

Raport Brundtland został przyjęty na 42 sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ w 1987 roku. Jego część diagnostyczna nie budziła wątpliwości, natomiast kontrowersyjne okazały się fragmenty dotyczące dalszych kierunków rozwoju. Raport zalecał kontynuację rozwoju na dotychczasowym poziomie, co miałoby zapewnić uzyskanie środków na walkę z biedą i degradacją środowiska. Autorom zarzucano, że opierali się na błędnych, niemiarodajnych wskaźnikach określających wzrost gospodarczy, a zakładany dalszy wzrost osiągany byłby ? tak jak dotychczas ? kosztem środowiska, gdyż bogaci stanowiący 20% ogółu ludności, zużywaliby 80% światowych zasobów surowcowych. Postęp i rozwój dzielony byłby według bogactwa: wzrost gospodarczy dla bogatych, a kryzys ekologiczny dla biednych.

Odzewem na raport Brundtland były ?Raporty o stanie świata (1985 ? 1988)? przygotowane przez zespół wybitnych fachowców pod kierunkiem Lestera R. Browna w Worldwatch Institute. Autorzy raportu zerwali z dotychczasowym podejściem podporządkowanym priorytetom ideologicznym, lokalnym, narodowym, państwowym czy ustrojowym. Zaproponowali całościowe, humanistyczne spojrzenie na przyszłość świata wysuwając wnioski z wydarzeń i procesów zachodzących w różnych częściach świata. Zrozumienie zachodzących procesów i ich uwarunkowań oraz nowych tendencji rozwojowych wymagało od autorów i czytelników zerwania z myśleniem wycinkowym i partykularnym. Autorzy posiłkowali się wieloma wskaźnikami opisującymi m.in. stan Ziemi, skutki występowania kwaśnych deszczów oraz wydajność w rolnictwie. Korzystali również z bogatej bazy danych statystycznych.

Raporty Wordwatch Institute ukazują się regularnie. Tłumaczone na język polski wydawane były m.in. przez Wydawnictwo Ekonomiczne, Książkę i Wiedzę.

ross

Więcej:

http://www.ziemia.org/raport/

http://www.psz.pl/content/view/792/

W 1989 roku Zgromadzenie Ogólne ONZ uznało za niezbędne zwołanie Konferencji ?Środowisko i Rozwój?. Datę konferencji wyznaczono na 1992 rok, a na jej miejsce wybrano Rio de Janeiro. Ze względu na rangę i wymiar omawianych na niej problemów oraz międzynarodowe znaczenie przyjmowanych dokumentów uznano, że w konferencji powinny wziąć udział głowy państw stowarzyszonych w ONZ lub szefowie rządów. Sekretariat konferencji mieszczący się w Genewie, przygotowywał dokumenty programowe w kilku etapach i na kilku poziomach. W latach 1990 ? 1992 odbyło się kilkanaście konferencji i seminariów poświęconych poszczególnym tematom i problemom (rolnictwo, przemysł, klimat?). Oficjalne projekty dokumentów tworzone przez Komitet Przygotowawczy konsultowane były z organizacjami pozarządowymi podczas niezależnych spotkań i konferencji tematycznych i regionalnych. W czasie tych spotkań powstawał alternatywny do oficjalnego dokument programowy ? Agenda Ya Wananchi, zawierający światowy raport ruchów ekologicznych i plan działań obywatelskich na rzecz zrównoważonego rozwoju. (linki do stron na ten temat)


Agenda 21 ? globalny program działań

Agenda 21 to program działań, który został zaprezentowany i przyjęty w czerwcu 1992 roku na największej Konferencji w historii Narodów Zjednoczonych, poświęconej problemom środowiska i rozwoju (United Nations Conference on Environment and Development, UNCD). Kulminacyjną częścią Konferencji był tzw. Szczyt Ziemi, który zgromadził przedstawicieli rządów i głowy państw ze 180 krajów świata i doprowadził do przyjęcia przez nie dokumentów końcowych, z których najważniejsze to: Deklaracja z Rio i Agenda 21.

W pierwszym dokumencie - Deklaracji z Rio - zawarto zasady określające prawa i obowiązki państw w ich dążeniu do trwałego rozwoju ludzkości i zapewnieniu jej dobrych warunków życia. Sygnatariusze Deklaracji - w tym także Polska - stwierdzają , że jedyną drogą osiągnięcia długotrwałego wzrostu gospodarczego jest zachowanie i ochrona zasobów przyrody.

Drugi dokument - Agenda 21 - zawiera podstawowe zalecenia dotyczące ochrony i kształtowania środowiska życia człowieka, zwracając uwagę na szereg jego uwarunkowań społecznych i ekonomicznych oraz ochronę zasobów naturalnych, a także racjonalne gospodarowanie nimi w celu zapewnienia trwałego i zrównoważonego rozwoju.

Więcej:

http://www.fob.org.pl/agenda--153_754.htm

Przygotowania do Konferencji ONZ trwały 3 lata. Był to długotrwały proces przemian zarówno w sferze świadomości jak i podejścia do spraw ochrony środowiska, który zaowocował opracowaniem szeregu ważnych dokumentów o randze aktów międzynarodowych (w tym Deklaracji z Rio i Agendy 21), określających ramy wspólnych działań - rządów i elit politycznych, pracodawców i pracowników, działaczy społecznych, samorządów i zwykłych ludzi - zapewniających trwały rozwój i ukierunkowanych na ochronę środowiska i zasobów przyrody.

Zaakceptowany w Rio de Janeiro bez zastrzeżeń Globalny Program Działań, czyli Agenda 21, prezentuje cele i kierunki rozwiązań światowych problemów ochrony środowiska u progu XXI wieku. Zawiera również zalecenia dla wszystkich uczestników procesu realizacji celów zrównoważonego rozwoju. Jednak najistotniejszą zaletą tego dokumentu jest to, że każdy obywatel - bez względu na pełnioną funkcję i wykształcenie - znajdzie wśród wymienionych zadań pole działania dla siebie oraz to, że uczestnictwo w realizacji tych zadań pociąga za sobą zmiany we wszystkich sferach życia - od polityki poczynając, a na stylu życia i systemie wartości kończąc.

Agenda 21 zaproponowała więc nie tylko ogólne rozwiązania prowadzące do poprawy stanu środowiska w skali światowej, ale pobudziła systemowe podejście do problemów lokalnych w powiązaniu z sytuacją globalną. Tak więc w czerwcu 1992 roku świat otrzymał jedyny w swoim rodzaju, liczący ok. 800 stron dokument, który tworzyło tysiące ludzi na całym świecie - kobiety, młodzież, działacze organizacji społecznych, przedstawiciele władz lokalnych i państwowych, związków zawodowych, naukowcy, dziennikarze, nauczyciele, przedsiębiorcy i duchowni. Wszyscy oni podjęli się tego bezprecedensowego zadania wiedząc, że tylko wspólnie mogą tworzyć wizję przyszłości i tylko wspólnie mogą ją urzeczywistniać.

Agenda 21 składa się z czterech części. W pierwszej omówione zostały zagadnienia społeczne i ekonomiczne. Druga - najobszerniejsza - zawiera problemy ochrony i gospodarowania zasobami naturalnymi w ujęciu ekorozwoju. Część trzecia porusza kwestie roli głównych grup społecznych i konieczności wzmocnienia ich roli w realizacji Agendy 21. Ostatni dział dotyczy możliwości realizacyjnych poszczególnych zadań i zaleceń.

Najważniejszą zaletą Agendy 21 jest jej dynamiczny charakter. Pozwala to na realizację zawartych w niej zaleceń w różny sposób, zależnie od problemów i warunków lokalnych, priorytetów i obszaru objętego programem działań.

Więcej:

http://www.un.org/esa/sustdev/natlinfo/natlinfo.htm

?Szczyt Ziemi? zapoczątkował pracę nad wieloma programami regionalnymi lub tematycznymi, wzorowanymi na Agendzie 21. Jednym z nich jest Agenda 21 dla regionu Morza Bałtyckiego, którą zainicjowali szefowie rządów państw regionu i ministrowie spraw zagranicznych na spotkaniu w ramach Rady Państw Morza Bałtyckiego (RPMB) oraz Unia Europejska. Dlatego też ?Bałtyk 21? obejmuje wszystkie kraje Nordyckie i inne kraje położone wokół Morza Bałtyckiego. Jeśli chodzi o Federację Rosyjską ?Bałtyk 21? obejmuje tylko jej część północno-zachodnią. Unia Europejska również wzięła udział w przygotowaniu i realizacji programu ?Bałtyk 21?.

http://www.baltic21.org/attachments/report_no_1_98__agenda_21_for_bsr___polish.pdf

W 2002 roku w Johannesburgu odbył się kolejny Światowy Szczyt Zrównoważonego rozwoju (Rio+10), na którym podsumowano postępy w realizacji zaleceń Agendy 21 i przyjęto następująca dokumenty programowe: PLAN DZIAŁAŃ i Deklaracja Polityczna.

Plan działań przyjęty w Johannesburgu ma stanowić rozwinięcie osiągnięć dokonanych od czasu UNCED (w 1992 roku) i ma się przyczynić do przyspieszenia realizacji pozostałych celów. Dlatego, sygnatariusze dokumentu zobowiązali się do podjęcia konkretnych kroków i użycia właściwych środków na wszystkich szczeblach oraz do pogłębienia współpracy międzynarodowej, z uwzględnieniem 7. Zasady Deklaracji z Rio, czyli zasady wspólnej, lecz zróżnicowanej odpowiedzialności. Działania te będą przyczyniać się również do zintegrowania trzech elementów składowych zrównoważonego rozwoju ? rozwoju gospodarczego, rozwoju społecznego i ochrony środowiska ? jako niezależnych i wzajemnie wzmacniających się filarów. Ograniczenie ubóstwa, zmiana wzorców konsumpcji i produkcji oraz ochrona i zarządzanie bazą zasobów naturalnych dla rozwoju gospodarczego i społecznego stanowią nadrzędne cele i istotne warunki zrównoważonego rozwoju.

W Johannesburgu m.in. zobowiązano się:

  • do 2015 roku zmniejszyć o 50% liczbę osób żyjących poniżej granicy ubóstwa,
  • do 2015 roku zmniejszyć o połowę liczbę osób bez dostępu do wody pitnej,
  • do 2020 roku poprawić standard życia co najmniej 100 milionów mieszkańców obecnie istniejących slumsów,
  • do 2010 roku doprowadzić do znacznego osłabienia tempa wymierania rzadkich odmian fauny i flory,
  • do 2015 roku odnowić w morzach i oceanach zasoby ryb,
  • do 2020 roku zaprzestać wytwarzania i stosowania środków chemicznych w sposób szkodliwy dla ludzi i środowiska,
  • do roku 2015 zmniejszyć o dwie trzecie wskaźnik śmiertelności wśród niemowląt i dzieci oraz o trzy czwarte wskaźnik śmiertelności okołoporodowej matek,
  • ułatwić dostęp do tanich odnawialnych źródeł energii, etc.

Więcej:

http://www.mos.gov.pl/rio10/index.html


Agenda 21 w Polsce ? lokalny program zrównoważonego rozwoju

Już podczas przygotowań do Szczytu Ziemi było jasne, że Polska będzie musiała wywiązać się ze zobowiązań wynikających z ustaleń UNCED, a dotyczących poprawy stanu środowiska w naszym państwie, jako "wkładu" w ogólnoświatowy program Agendy 21. Strategia zrównoważonego rozwoju zyskała należną jej rangę w szeregu polskich aktów prawnych i dokumentów politycznych. Podpisany przez Polskę Układ Stowarzyszeniowy ze Wspólnotami Europejskimi stanowi m.in., że "Polityka realizacji rozwoju gospodarczego i społecznego Polski powinna kierować się zasadą trwałego rozwoju. Konieczne jest zagwarantowanie, aby wymogi ochrony środowiska były od samego początku włączone do tej polityki". Bardzo ważnym zapisem określającym zadania państwa jest Konstytucja RP, która w art. 5. wymienia ochronę środowiska opartą na zasadzie zrównoważonego rozwoju, jako jeden z podstawowych celów państwa.

Trzeba jednak zdać sobie sprawę, że "klucz" do rozwiązania wielu problemów ekologicznych znajduje się w rękach samorządów. I właśnie Agenda 21 jest podstawą do sporządzenia lokalnego programu działań - lokalnej Agendy 21. Ustawa samorządowa oraz ustawa Prawo ochrony środowiska nakłada na władze gmin obowiązek przygotowania programu ochrony środowiska, a w konsekwencji jego realizację. Tworzenie, ocena realizacji i aktualizacja tego programu powinny odegrać ważną rolę w procesie demokratyzacji. w aktywizacji społeczności lokalnych powstawaniu społeczeństwa obywatelskiego. Powinno stać się szkołą dialogu społecznego, negocjacji i osiągania kompromisów oraz odpowiedzialnego podejmowania decyzji. Tryb i zasady przygotowania programu, który powinien opierać się na zaleceniach Agendy 21 mają przede wszystkim gwarantować możliwość aktywnego i powszechnego w nim udziału przedstawicieli społeczności lokalnej. Dialog i wzajemna współpraca pomiędzy władzami gminy a obywatelami i różnymi organizacjami społecznymi są podstawą powodzenia podejmowanych działań.

Innymi dokumentami, których przygotowanie wymaga współpracy władz i administracji z partnerami społecznymi są: strategia rozwoju regionalnego i gminy, plan zagospodarowania przestrzennego województwa i studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, polityki i programy sektorowe (program ochrony środowiska, plan gospodarki odpadami, program oczyszczania ścieków komunalnych ?).

Realizacja przez organy władzy państwowej postanowień i zobowiązań wynikających z Agendy 21 podlega ocenie niezależnych ekspertów i organizacji. Zespoły złożone z przedstawicieli organizacji pozarządowych i instytucji naukowych opracowują własne raporty na ten temat. Kontrola społeczna i jest nieodzownym narzędziem w prowadzonym dialogu między władzami i społeczeństwem.

http://www.ine-isd.org.pl/rozne/raporttai.pdf (Ocena realizacji Zasady nr 10 Deklaracji z Rio de Janeiro w Polsce - Raport TAI ? The Access Initiative)

http://www.bip.gorakalwaria.pl/public/get_file.php?id=65593

W maju 1994 roku, w duńskim mieście ?lborg odbyła się Europejska Konferencja na rzecz Zrównoważonego Rozwoju Miast i Gmin. Uczestnicy Konferencji opracowali dokument, w którym zobowiązują się do realizacji zadań określonych w Agendzie 21 przez władze i społeczność lokalną. Przyjęły też na siebie obowiązek opracowania - w miarę możliwości do końca 1996 roku - lokalnej Agendy 21, która byłaby rezultatem współpracy i szerokich konsultacji z miejscową społecznością.

Konferencja w ?lborgu była kolejnym krokiem na drodze realizacji zadań sformułowanych w Globalnym Programie Działań w Rio de Janeiro. Dwie trzecie wszystkich zadań określonych w Agendzie 21, których celem jest wprowadzenie zasad ekorozwoju w skali światowej, dotyczy działalności władz na szczeblu lokalnym. To właśnie władze lokalne zajmują centralną pozycję na drodze do przeniesienia Agendy 21 - Globalnego Programu Działań na poziom miasta lub gminy.

lok21Logo haskiej Lokalnej Agendy 21W czerwcu 1995 roku władze miejskie Hagi przedstawiły swoim mieszkańcom plan działania na najbliższy rok, dotyczący ustalenia Programu Lokalnej Agendy 21. W specjalnie przygotowanej ulotce informacyjnej przedstawione zostały kolejne etapy tworzenia Haskiej Agendy 21 oraz struktura organizacyjna odpowiedzialna za realizację całego przedsięwzięcia. Władze Hagi były inicjatorem procesu społecznego, do którego zostali zaproszeni wszyscy zainteresowani obywatele, Haskie Centrum Ekologiczne (zrzeszające ok. 15 organizacji ekologicznych, w tym Grupę Roboczą środowisko Towarzystwa Współpracy Miast Haga-Warszawa), stowarzyszenia i kluby dzielnicowe, organizacje kościelne, młodzieżowe, emeryckie, przedsiębiorstwa i zakłady przemysłowe i komunalne, instytucje oświatowe i naukowe oraz wiele innych organizacji pozarządowych, jak np. fundacje. Swój udział w przygotowaniu lokalnej Agendy 21 zadeklarowało ok. 70 organizacji, instytucji i zakładów z terenu Hagi. Zainicjowany przez władze Hagi dialog społeczny na temat sposobów wprowadzenia do wszystkich dziedzin funkcjonowania miasta zasad zrównoważonego rozwoju, to tylko jeden z wielu etapów na drodze do przygotowania konkretnego programu i jego realizacji.

http://www.agenda21-oder.de/pl/lokale_agenda21.html


Agenda 21 w Warszawie

Plrazemakat konferencji - Razem w XXI wiekW listopadzie 1997 r. Wydział Zagospodarowania Przestrzennego Biura Zarządu m.st. Warszawy i Gabinet Prezydenta m.st. Warszawy we współpracy z Radą i Zarządem Gminy Warszawa-Białołęka, Warszawskim Centrum Demokracji Lokalnej, Fundacją GAP Polska (Global Action Plan) oraz z udziałem Rady i Zarządu Miasta Hagi i Towarzystwa Współpracy Miast Haga-Warszawa zorganizowały międzynarodową konferencję oraz serię sesji warsztatowych pod wspólnym tytułem Razem w XXI wiek. Organizatorzy uznali, że celami konferencji będą:

  • zapoczątkowanie współpracy różnych grup społecznych, władz samorządowych, instytucji, przedsiębiorstw i osób na rzecz zrównoważonego rozwoju Warszawy - tak jak to zaleca Agenda 21 oraz
  • zaprezentowanie Haskiej Agendy 21, która otrzymała w 1996 r. Nagrodę Europejską za wzorowy program oparty na dialogu i współpracy władz Hagi z mieszkańcami.

Konferencja, której patronował ówczesny prezydent Warszawy, Marcin Święcicki zgromadziła około 200 uczestników. Jej efektem było opracowanie wizji Warszawy XXI wieku oraz przygotowanie "manifestu" adresowanego do prezydenta Warszawy i wszystkich władz samorządowych stolicy. Dzięki dalszej współpracy uczestników i organizatorów konferencji w lutym 1998 r. zawiązał się kilkunastoosobowy zespół, który postanowił rozpocząć tworzenie programu własnej Warszawskiej Agendy 21 w oparciu o doświadczenia Hagi.

http://agenda_21.free.ngo.pl/biul1-98.htm

Pięć lat po ?Szczycie Ziemi? w Rio, podczas konferencji w Nowym Jorku ustalono, że "Do 2002 roku wszystkie kraje powinny opracować narodowe strategie zrównoważonego rozwoju, określające udział i odpowiedzialność wszystkich zainteresowanych stron. Należy aktywnie wspierać Lokalne Agendy 21 i inne programy, których celem jest rozwój zrównoważony".

http://www.mos.gov.pl/1materialy_informacyjne/raporty_opracowania/strategia/

Przy budowaniu strategii zrównoważonego rozwoju polskie władze samorządowe korzystały z pomocy i doradztwa konsultantów, m.in. "Umbrella Project Pomoc doradcza UNDP dla Polski". Pomoc doradcza skierowana była do gmin oraz powiatów. Realizacja programu - rozpoczętego w 1997 r. w ramach UNDP, a kontynuowanego przez Umbrella - Stowarzyszenie Konsultantów - obejmowała m.in. opracowanie autorskiej metodologii procesu budowania strategii, szkolenie konsultantów, przeprowadzenie misji diagnostycznych i kwalifikację gmin do programu.

Lokalna strategia zrównoważonego rozwoju jest demokratycznie uzgodnionym programem, w którego tworzeniu biorą udział nie tylko przedstawiciele władz i administracji, ale wszyscy partnerzy społeczni, którzy w przyszłości będą go realizować. Strategia ZR służy do osiągnięcia najwyższego poziomu życia mieszkańców z poszanowaniem zasobów. Najważniejszą cechą tak opracowanej strategii jest integrowanie społeczeństwa i jego angażowanie w proces planowania. Oznacza to przyjęcie współodpowiedzialności za skutki wdrożenia strategii.

Kompleksowe podejście do budowania strategii jest zgodne z wymaganiami międzynarodowych instytucji wspierających. Umożliwia nowoczesne zarządzanie gminą / powiatem i osiągnięcie sukcesu. Z doświadczeń wynika, że efekty posiadania strategii często przewyższają początkowe ż oczekiwania samorządów.

Strategia zrównoważonego rozwoju to:

  • podstawa zarządzania gminą / powiatem,
  • niezbędny dokument dla starań o środki zewnętrzne,
  • przejrzysty obraz celów i priorytetów gminy / powiatu akceptowanych przez mieszkańców,

- kompleksowe rekomendacje do studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy i innych dokumentów programowych w gminie.

Strategia zrównoważonego rozwoju nie jest:

  • programem działania gminy / powiatu zawężonym tylko do zagadnień rozwoju gospodarczego,
  • zapisem dyskusji różnych środowisk na temat rozwoju gminy / powiatu,
  • planem inwestycyjnym przedsięwzięć gospodarczych,

- jedynym warunkiem do uzyskania pomocy zagranicznej.

Korzyści z dysponowania strategią zrównoważonego rozwoju to:

  • uniknięcie niepowodzeń związanych z brakiem posiadania aktualnego dokumentu strategii,
  • skuteczniejsze wypełnianie obowiązków przez samorządy,
  • możliwość nadania priorytetów działaniom,
  • planowa realizacja zadań gospodarczych,
  • efektywne budowanie i gospodarowanie budżetem,
  • pomoc w opracowaniu studiów zagospodarowania przestrzennego,
  • pomoc w opracowywaniu programów ochrony środowiska,
  • pomoc w opracowywaniu planów przedsięwzięć inwestycyjnych,
  • promocja wewnętrzna i zewnętrzna gminy,
  • poprawa konkurencyjności w stosunku do potencjalnych inwestorów,
  • dokument niezbędny do organizacji zewnętrznych źródeł finansowania (np. fundusze strukturalne UE, Banku Światowego),

- możliwość oceny zaawansowania w realizacji zaplanowanych celów.

Do 2003 roku ponad 60 polskich gmin, miast i powiatów opracowało i wdrożyło własne strategie zrównoważonego rozwoju, które powstały na wzór Agendy 21.

Więcej:

http://www.umbrella.org.pl/backup/projekt/

http://www.umbrella.org.pl/backup/doradztwo/doradztwo_strat_zrow_rozwoju.asp

http://www.turystyka.hajnowka.pl/strategie/strategia-rozwoju-do2015roku/ogolne.htm

http://www.zbojna.powiatlomzynski.pl/bip/index.php?k=289

STRATEGIA ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU DLA MIASTA MYSŁOWICE DO ROKU 2020

suw

Globalne problemy na lokalnym gruncie

Kiedy powstawała Pierwsza Warszawska Agenda 21 skupiająca kilkudziesięciu specjalistów z różnych dziedzin nauki, przedstawicieli administracji samorządowej, pracowników oświaty, architektów, nauczycieli, artystów i studentów, założycielom zależało przede wszystkim na upowszechnianiu wiedzy na temat zrównoważonego rozwoju, jego zasad i różnych form realizacji. Jednak dla tej grupy pasjonatów najważniejszą sprawą było pobudzenie władz samorządowych i zaangażowanie społeczności lokalnej do pracy nad własnym, wspólnie stworzonym i wspólnie wprowadzanym w życie lokalnym programem lub strategią rozwoju, zrównoważonego rozwoju. Dlatego założyciele stowarzyszenia stawiali sobie za cel:

  • propagowanie, rozwijanie i wspieranie inicjatyw obywatelskich służących poprawie jakości życia, zgodnych z zasadami zrównoważonego rozwoju;
  • inicjowanie i wspieranie dialogu społecznego oraz aktywnej i skutecznej współpracy mieszkańców regionu z władzami samorządowymi przy realizacji zaleceń zawartych w Agendzie 21 i innych dokumentach dotyczących zrównoważonego rozwoju.

Stowarzyszenie Pierwsza Warszawska Agenda 21

W 1998 roku grupa osób biorących udział w warsztatach edukacyjnych powołała Społeczny Komitet Dialogu, który przekształcił się w grupę założycielską stowarzyszenia pod nazwą Pierwsza Warszawska Agenda 21.

Od momentu powstania członkowie stowarzyszenia zaangażowani są w liczne projekty i programy lokalne, krajowe i międzynarodowe. Są ekspertami w zakresie zarządzania rozwojem, przygotowują i prowadzą konsultacje społeczne na zlecenie władz samorządowych lub mieszkańców, pracują w zespołach opracowujących ważne dokumenty strategiczne na szczeblu krajowym, wojewódzkim i gminnym, prowadzą wykłady i szkolenia, opracowują opinie, oceny i ekspertyzy oraz projekty aktów prawnych z różnych dziedzin. Prowadzą również zajęcia z dziećmi i opracowują materiały informacyjne i edukacyjne z różnych dziedzin.

Dotychczasowe przedsięwzięcia stowarzyszenia koncentrują się na edukacji i informacji, które są podstawą dobrej i skutecznej współpracy różnych grup społecznych i osób. Przedstawiciele Warszawskiej Agendy 21 brali udział w pracach nad programem i organizacją Ośrodka Konsultacji i Dialogu Społecznego. Byli też zaangażowani w przygotowanie i prowadzenie konferencji pt. "Dostęp społeczeństwa do informacji jako element dialogu na rzecz zrównoważonego rozwoju", która zainaugurowała pracę Ośrodka Konsultacji i Dialogu Społecznego w Urzędzie m .st. Warszawy. Od lutego 1998 r. do stycznia 2000 r. stowarzyszenie wydawało także własny biuletyn informacyjny.

Stowarzyszenie współpracowało z władzami stolicy nad projektem propagującym i rozwijającym selektywną zbiórkę odpadów w mieście. Pierwsza Warszawska Agenda 21 zorganizowała szereg konferencji i seminariów na ten temat. Ich efektem była publikacja ?Szukaj zysku w odzysku? na temat segregacji odpadów i wykorzystania surowców wtórnych, wydana dzięki wsparciu Miasta Stołecznego Warszawy. Członkowie stowarzyszenia współpracowali także z Departamentem Rolnictwa i Modernizacji Terenów Wiejskich w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Mazowieckiego. Efektem współpracy była seria szkoleń dla administracji samorządowej poświęcona ?Roli zagospodarowania przestrzennego w gospodarce odpadami?, które odbywały się w latach 2005 ? 2006.

Poprawiony: 19 października 2010
 
© Zabi